အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေးရာခိုင်နှုန်း၉၀ကျော်ပြီးစီးနေပြီးမကြာခင်ကြည့်ရတော့မယ်

December 12, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeအောင်ဆန်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေးရာခိုင်နှုန်း၉၀ကျော်ပြီးစီးနေပြီးမကြာခင်ကြည့်ရတော့မယ်ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအတ္ထုပ္ပတ္တိ“အောင်ဆန်း”ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေးရာခိုင်နှုန်း၉၀ကျော်ပြီးစီးနေပြီဖြစ်ကြောင်းဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးမှသိရပါတယ်။လက်ရှိတွင်ကိုဗစ်-၁၉ကာလအတွင်းရိုက်ကူးရေးလုပ်ငန်းများရပ်ဆိုင်းထားရသည့်အတွက်ရိုက်ကူးပြီးစီးသောဇာတ်လမ်းအခန်းစဉ်များထဲမှComputerနည်းပညာအသုံးပြုရမည့်ဇာတ်ဝင်ခန်းများအတွက်ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာComputerအထူးပြုလုပ်ချက်နည်းပညာလုပ်ငန်းများကိုဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါကြောင်းသိရပါတယ်။ကိုဗစ်-၁၉ကပ်ရောဂါဒုတိယလှိုင်းအဖြစ်ပြန်လည်ခေါင်းထောင်လာသည့်အတွက်ရိုက်ကူးရေးလုပ်ငန်းများကိုခေတ္တရပ်နားထားခဲ့ရပြီးရောဂါဖြစ်ပွားမှုရပ်တန့်သွားချိန်တွင်ပြန်လည်ရိုက်ကူးနိုင်ရေးကြိုတင်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ထားကြောင်းသိရပါတယ်။လက်ရှိတွင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးပီပီပြင်ပြင်ရိုက်ကူးနိုင်ရန်အတွက်ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနကလက်နက်နှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကူညီပံ့ပိုးပေးခြင်း၊လက်နက်များအတွက်လုံခြုံရေးဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့်တပ်မတော်သားအင်အား၂၅၀အားရိုက်ကူးရေးအတွက်ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနပိုင်ဒဂုံမြို့နယ်၊ဦးဝိစာရလမ်းရှိခြံအမှတ်(၈၀)၊ခြံအမှတ်(၁၂၀)တို့တွင်လည်းကောင်းတပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်၊အမှတ်၂တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း(မိုးစွေ)တို့တွင်လည်းကောင်းရိုက်ကူးခွင့်ရရှိရေးအတွက်ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပါကြောင်း၊လက်နက်နှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကိုလည်းပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့ပါကြောင်း၊ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်းဗဟန်းမြို့နယ်၊ရွှေတောင်ကြားလမ်းတွင်ရှိသည့်“အနုပညာရပ်ဝန်း”အတွင်းတွင်ရိုက်ကူးခွင့်ရရှိရေးအတွက်ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့ပါကြောင်း၊ထို့အပြင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၊ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန၊နယ်စပ်ဒေသနှင့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအပါအဝင်ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့်ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတို့မှအစိုးရအဖွဲ့များကလည်းရိုက်ကူးရေးအတွက်လိုအပ်သောကူညီပံ့ပိုးမှုများကိုဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည့်အတွက်အထူးပင်ကျေးဇူးတင်ဝမ်းမြောက်တယ်လို့လုပ်ငန်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသူရဦးအောင်ကိုကပြောပါတယ်။ယင်းအပြင်အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်အားPressShowမပြမီသက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနမှတာဝန်ရှိသူများ၊သမိုင်းပညာရှင်များ၊တတ်သိပညာရှင်များအားဖိတ်ကြားပြီးTriShowပြသနိုင်ရေးစီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန်ညွန်ကြားခဲ့ကြောင်းသိရပါတယ်။MyanmaPlatForm […]

ငှက်ကြီးတောင်(သို့မဟုတ်)မြန်မာ့ဓား

December 9, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeငှက်ကြီးတောင်(သို့မဟုတ်)မြန်မာ့ဓား”အများအားဖြင့်ရှေးမြန်မာ့တပ်မတော်တွင်ငှက်ကြီးတောင်ဓားကိုအသုံးပြုသည်။“ဓားမှာမိုးကြိုး”ဟူသောစကားအတိုင်းအသွားတွင်မိုးကြိုးထည့်၍ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားသောဓားများမှာစစ်ကိုင်းအသင်္ခယာစောယွန်း၏ဓားမှာဆင်လည်ပင်းကိုပြတ်စေသည်။ဗျည်းနွဲ့၏ဓားသည်တစ်တောင်မျှရှိသောကျောက်ထုကိုပြတ်စေသည်။ယိမ်းနွဲ့ပါးဓားသည်အင်းဝခေတ်ကနန်းစဉ်ဓားဖြစ်သည်။သိုဟန်ဘွားသည်အင်းဝထီးနန်းကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပြည်သူလူထုအားနှိပ်စက်ခြင်း၊ရဟန်းသံဃာများအားသတ်ဖြတ်ခြင်းစသည်များလုပ်ဆောင်လာသောကြောင့်သိုဟန်ဘွားအားလုပ်ကြံရန်ကြံစည်ကြသည်။မင်းကြီးရန်နောင်ကသိုဟန်ဘွားအားဥယျာဉ်တော်တွင်းသို့ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့်ခေါ်သွားပြီးယိမ်းနွဲ့ပါးဓားကိုပြမည့်ဟန်ပြုကာခုတ်ပိုင်းလိုက်ရာလူနှင့်တကွနောက်ခံဝါးပိုးဝါးငါးလုံး၊ကြမ်း၅ချောင်းပါပြတ်လေသည်။ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်တွင်ဓားရေး၃၇ချင်းကိုတတ်မြောက်မှာသာတပ်မှူးဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။ပျံချီဓားဟုခေါ်သောအဆင့်မြင့်ဓားရေးကိုတတ်မြောက်သူအားဘွဲ့အမည်နောက်တွင်ပျံချီဟူသောအမည်နာမကိုထည့်သွင်းမှည့်ခေါ်ပေးသည်။ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်ပင်တိုင်သုံးဓားဖြစ်သည်။အိမ်များတွင်လည်းဆောင်ဓားအဖြစ်အသုံးပြုကြသည်။ငှက်တောင်နှင့်တူသဖြင့်ငှက်ကြီးတောင်ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ငှက်ကြီးတောင်ဖြင့်ကစားရသောသိုင်းကွက်မှာဓားရေး၃၇ချင်းဖြစ်သည်။ဓားအနှောင့်တွင်ဖုလုံးပါပြီးလိုအပ်ပါကဓားနှောင့်ဖြင့်ထုနိုင်သည်။ငှက်ကြီးတောင်ဓားသည်အခြားလူမျိုးတို့၏ဓားနှင့်မတူဘဲပုံစံနှင့်အသုံးပြုပုံကွဲပြားသည်။မြန်မာ့ဆောင်ဓား၊ရှမ်းဓား၊မွန်ဓားတို့နှင့်လည်းမတူဘဲကွဲပြားသည့်ဓားဖြစ်သည်။ဓားတွင်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ခုတ်ဓား၊ထိုးဓား၊ပေါက်ဓား၊ဟူ၍အမျိုးမျိုးရှိသည်။ငှက်ကြီးတောင်ဓားသည်စွယ်စုံသုံးဓားဖြစ်သည်။ငှက်ကြီးတောင်၏အဓိပ္ပာယ်-ဓားပုံစံမှာအရင်းတွင်လက်နှစ်သစ်သာရှိ၍အဖျားတွင်လက်သုံးသစ်မှလက်လေးသစ်ခန့်ရှိသည်။ငှက်အတောင်ကဲ့သို့အရင်းမှအဖျားဘက်သို့ကော့ပြီးတက်သွားသောကြောင့်ငှက်ကြီးတောင်ဟုခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ဓားအရှည်”ဓားအရှည်မှာအသွားတစ်တောင့်တစ်ထွာ၊တစ်မိုက်(၃၃လက်မခန့်)၊အရိုးတထွာ(၁၀လက်မခန့်)ရှိသည်။“ဓားရိုး(ဓားနှောင့်)”ဓားရိုးကိုကြေး၊ငွေ၊ရွှေမိမိတို့ကြိုက်နှစ်သက်သလိုပြုလုပ်ကြသည်။လက်ကိုင်မကျွတ်ထွက်စေရန်ဓားရိုးသံကိုဓားနှောင့်နှင့်မြဲအောင်သပ်ရိုက်ထားသည်။ဓားလက်ကိုင်(ဓားရိုး)၏အဆုံးတွင်ရွှေ၊ငွေ၊မိုးကြိုသွားတို့ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသောငယ်ဟုခေါ်သည့်ဘုချွန်လေးရှိသည်။ဓားပြီး၊တုတ်ပြီးသောသူများအားထိုငယ်ဖြင့်ထုရိုက်ပါကသေသည်ဟုဆိုသည်။“ဓားကောင်းသတ်မှတ်ပုံ”ဓား၏အလေးချိန်မှာအတိအကျမရှိသော်လည်းဓားအလယ်မှကိုင်ကာလက်ဖဝါးပေါ်တင်ပါကငြိမ်နေရမည်။အရှေ့ဘက်ကိုညွတ်ကျပါကဦးလေးသောဓားဖြစ်ပြီး၊အနောက်ဘက်ကိုညွတ်ပါကဓားနှောင့်လေးသောဓားဖြစ်သည်။အရှေ့အနောက်မညွတ်ဘဲငြိမ်နေသည့်ဓားမျိုးမှဓားကောင်းစာရင်းဝင်သည်။“ဓားရေး၃၇ချင်း”ငှက်ကြီးတောင်ဓားဖြင့်ကစားရသောဓားသိုင်းပညာရပ်များတွင်ဓားကြီး(၄)ပါးနှင့်ဓားစုံ(၁၀)ချင်းသည်၃၇ချင်း၏အခြေခံဓားကွက်များဖြစ်ကြသည်။၃၇-ချင်းဟုသာဆိုသော်လည်းဓားရေးတစ်ချင်းလျှင်အပိုဒ်ခွဲပေါင်းများစွာပါဝင်နေပါသည်။၃၇-ချင်းဓားတွင်ဓားကွက်များမှာမျက်နှာအနီး၊လည်ပင်းအနီးစသည်ဖြင့်ပွတ်ကာသီကာကစားရသောအကွက်များ၊ဘယ်နှင့်ညာတပြိုင်နက်တည်းမှာပင်မတူညီသောဓားကွက်များပါဝင်သည်။မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင်ဓားရေး၃၇ချင်းတတ်မှသာတပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊တပ်ဗိုလ်အဖြစ်လည်ကောင်းခန့်အပ်သည်။မြန်မာမင်းများလက်ထက်ပြာသိုလမြင်းခင်းသဘင်ပွဲတွင်ယှဉ်ပြိုင်ရသောဓားပြိုင်ပွဲများတွင်ဓားရေး၃၇ချင်းဖြင့်အစွမ်းပြခဲ့ကြသည်။ဓားရေး၃၇ချင်းမှာဓားချီ၊ဓားခင်း၊မျက်နှာကာ၊ဓားလှ၊ဓားလျှိုး၊မှောက်ထိုးရပ်၊ရင်ခွဲ၊အသားလှန်၊ဓားခုတ်၊ဇင်ယော်သုတ်၊တဖက်ထိုး၊ရှေ့လှည်း၊နောက်လှည်း၊ရွှေနှုတ်မြွက်ယာလှ၊ရွှေနှုတ်မြွက်ဝဲလှ၊စွန်သုတ်၊ပါးကပ်၊ပန်းကုံးဖြတ်၊ဓားလွှင့်၊ပန်းကုံးသီ၊ဆက်ရက်ခုန်၊မီးတိုင်ပြ၊ပိုးချည်လွှား၊သက်တင်ရေသောက်၊ရွှေဘယက်လည်လျောက်၊ဒေါင်းမြီးကာ၊ကျားမြီးဆွဲ၊ဓားရွက်၊လက်ကောက်ဝတ်၊မောင်းကပ်၊ရွှေနှုတ်လည်လျောက်၊နောက်လည်လျောက်၊ဓားသွဲ့၊ဓားပြ၊တဖက်နှုတ်၊နှစ်ဖက်နှုတ်၊နောက်လှည့်တို့ဖြစ်သည်။“မြန်မာနိုင်ငံ၏ထင်ရှားသည့်ဓားများ”မင်းကြီးရန်နောင်၏#ယိမ်းနွဲ့ပါးဓား။(ရဟန်းသံဃာတော်များကိုသတ်ဖြတ်သည့်သိုဟန်ဘွား၏ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာပွဲတွင်သိုဟန်ဘွားကိုခုတ်ရာဦးခေါင်းနှင့်တကွခင်းထာသည့်ဝါပိုးဝါးကြမ်းခင်းမှဝါး၅လုံးပါပြတ်သည်)ရွှေဓားဗိုလ်၏#ကိုးသင်္ချိုင်းသံဓား(ဓားဓားခြင်းခုတ်လျှင်ရန်သူ့ဓားထက်ပိုင်းပြတ်သည်။)ဒွတ္တပေါင်းမင်းကြီး၏#ဓား(တစ်ချက်ထဲနှင့်နွားလည်ပင်းအကွင်းလိုက်ပြတ်သည်။)စစ်ကိုင်းအသင်္ခယာစောယွန်း၏#ညိုရောင်ဓား(ဆင်လည်ပင်းကိုပြတ်သည်။)ပထမမင်းခေါင်(မင်းဆွေ)၏#စိန်သွားရောင်ဓား(နှစ်မိုက်ခန့်ရှိသောငွေတုံးကိုပြတ်သည်။)From–MyanmarWikipedia […]

မြန်မာ့ငွေစက္ကူတွေထုတ်လုပ်တဲ့ဝါဇီစက်ရုံအကြောင်းသိကောင်းစရာ

December 7, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeမြန်မာ့ငွေစက္ကူတွေထုတ်လုပ်တဲ့ဝါဇီစက်ရုံအကြောင်း💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥💥မကွေးတိုင်း၊ပခုက္ကူမြို့အနောက်တောင်ဘက်ရှိတန့်ကြည့်တောင်တန်း၏တောင်ဖက်အစွန်းဆုံးပေ၁၀၀၀ခန့်မြင့်သောတောင်ကုန်းပေါ်တွင်တည်ရှိပါသည်။စက်ရုံတောင်ဘက်တွင်ယောချောင်း၊အနောက်ဘက်၊မြောက်ဘက်တွင်တောင်တန်းများ၊အရှေ့ဘက်တွင်လမ်းရွာကျေးရွာနှင့်ဧရာဝတီမြစ်တို့တည်ရှိပါသည်။စက်ရုံမိုင်၂၀ပတ်လည်တွင်မည်သည့်လူနေအိမ်ခြေအဆောက်အအုံမျှမရှိပေ။ဝါဇီစက်ရုံသို့သွားမည်ဆိုပါကချောက်မြို့မှလမ်းရွာကျေးရွာသို့စက်လှေဖြင့်သွားရပါသည်။ချောက်မြို့အထက်၁၀မိုင်ခန့်တွင်ကားသယ်နိုင်သောစက်ရေယာဉ်များရှိပါသည်။စက်ရုံအဝင်လမ်းသည်လမ်းရွာကျေးရွာနှင့်ဧရာဝတီမြစ်ကိုဖြတ်လျက်တည်ရှိပါသည်။စက်ရုံအဝင်လမ်းနှင့်အထွက်လမ်းမှာတစ်လမ်းတည်းပင်ဖြစ်သည်။စက်ရုံရှိအလုပ်သမား၊ပညာရှင်များမှာတပ်မတော်မှဖြစ်သည်။အရပ်သားလုံးဝမရှိပေ။စက်ရုံတွင်အလုပ်လုပ်သောတပ်မတော်သားများနှင့်၎င်းတို့၏မိသားစုဝင်များမှအပမည်သူမျှဝင်ထွက်သွားလာခွင့်မရှိပေ။စက်ရုံသို့သွားရာလမ်းတွင်စစ်ဆေးရေးဂိတ်၃ခုရှိပါသည်။လမ်းရွာကျေးရွာမှစထွက်သည်နှင့်လက်နက်ကိုင်လုံခြုံရေးများစောင့်ကြပ်နေသောပထမစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကြီးကိုရောက်ပါသည်။၎င်းမှတောင်တက်လမ်းအတိုင်းဆက်တက်၍၁၅မိုင်ခန့်မောင်းနှင်ပြီးပါကဒုတိယစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကိုရောက်ပါသည်။ထိုမှတစ်ဆင့်၁၅မိုင်ခန့်ဆက်လက်မောင်းနှင်ပြီးပါကတတိယစစ်ဆေးရေးဂိတ်ရောက်ပါသည်။ထို့နောက်ဝါဇီစက်ရုံသို့ရောက်ရှိပါသည်။လမ်းရွာကျေးရွာမှစက်ရုံထိမိုင်၃၀ခန့်မောင်းနှင်ရပါသည်။စစ်ဆေးရေးဂိတ်တိုင်း၌လုံခြုံရေးတင်းကြပ်ထားပြီးလက်နက်ကိုင်တပ်သားများထားရှိပါသည်။စက်ရုံတွင်းရောက်သည်နှင့်ပုံစံတူအရွယ်တူလူနေတိုက်ခန်းများကိုတွေ့ရပါမည်။စက်ရုံလုပ်သားများနှင့်မိသားစုဝင်များနေထိုင်ကြပါသည်။ထိုမှအနည်းငယ်ဆက်တက်ပါကပင်မစက်ရုံသို့ရောက်ရှိပါမည်။ပင်မစက်ရုံထဲသို့စက်ရုံအလုပ်သမားများနှင့်တာဝန်ရှိသူများသာသွားလာခွင့်ရှိပါသည်။စက်ရုံမှပြည်တွင်းသုံးငွေစက္ကူများ၊စာပို့စာချုပ်တံဆိပ်ခေါင်းများ၊အောင်ဘာလေထီလက်မှတ်များနှင့်လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောစာရွက်စာတန်းမျိုးစုံကိုရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေလျက်ရှိပါသည်။ငွေစက္ကူများကိုဝါဂွမ်းချည်၄၀%နှင့်လုံခြုံရေးကြိုးပါသောစက္ကူသားများဖြင့်ရိုက်နှိပ်ရပါသည်။ရေနီစက္ကူစက်ရုံမှထွက်သောရိုရိုးစက္ကူများဖြင့်ရိုက်နှိပ်၍မရသည်ကတစ်ကြောင်း၊ပြည်တွင်း၌လည်းမထုတ်လုပ်နိုင်သဖြင့်ဝါးဂွမ်းချည်၄၀%နှင့်လုံခြုံရေးကြိုးပါသောစက္ကူသားများကိုအိန္ဒိယနိုင်ငံမှတင်သွင်းရပါသည်။အစိုးရအဆက်ဆက်သည်ဗဟိုဘဏ်မှငွေစက္ကူရိုက်နှိပ်ဖို့လိုအပ်လာပြီဟုတင်ပြလာပါကစီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနမှတစ်ဆင့်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ထိုမှတစ်ဆင့်စက်ရုံသို့အဆင့်ဆင့်အကြောင်းကြားပြီးမှစက်ရုံကရိုက်နှိပ်ရပါသည်။စက်ရုံမှရိုက်နှိပ်လိုက်သောငွေစက္ကူများသည်သုံးစွဲ၍မရသေးပါ။နံပါတ်စဉ်မတပ်ရသေး၍ဖြစ်သည်။စက်ရုံမှရိုက်နှိပ်ပြီးစီးသောငွေစက္ကူများကိုအစောင့်အကြပ်အပြည့်အစုံနှင့်နိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သို့ပို့ဆောင်ရပါသည်။ဗဟိုဘဏ်မှငွေစက္ကူများကိုနံပါတ်စဉ်ရိုက်နှိပ်ပါသည်။ဝါဇီစက်ရုံ၌ရိုက်နှိပ်၍မရပါ။ဗဟိုဘဏ်မှထိုငွေစက္ကူများကိုနိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများကိုလစာပေးရာတွင်သုံးပါသည်။(စာဖတ်သူတို့သတိထားကြည့်ပါ။နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများရလာသည့်ငွေစက္ကူသည်အသစ်ချပ်ချွတ်၊နံပါတ်အစဉ်လိုက်ဖြစ်နေတတ်သည်။)ထိုသို့အဆင့်ဆင့်ဖြတ်သန်းပြီးသောအခါမြန်မာပြည်တွင်း၌သုံးစွဲနေသောငွေကြေးအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာကြောင်းရေးသားဖော်ပြလိုက်ရပေသည်။Credit: […]

တူရိယ,ာမန် (ကျာံ)

December 2, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeရမျာင်ကျာံနကဵုရမျာင်ဂၠးတိပ္ဍဲတူရိယာကျာံကိစ္စဇၞော်နွံ၈တင်ဂှ်နာဲအံက်ပိုင်ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။[၃](၁)က္ဍိုပ်(၂)မချိန်ဇုက်၊(၃)ခုင်ဒုင်ဇုက်၊(၄)ကောန်တှ်စှ်ၜါမ၊(၅)ဇုက််ပိတၞုင်၊(၆)ခေါ်ရမ္သာင်-ကဠာရမ္သာင်လေဝ်ကော်၊(၇)ဒၞာဲတမ်ဇုက်၊(၈)လေအ်တိင်ခြး။(က)ဇုက်ကျာံလၟေင်၁၊ဝေါဟာရမ္သာင်ဇုက်မွဲဂှ်မုဟိုတ်ဂွံဒှ်ကၠုင်ရော။ဟိုတ်ဍေဟ်ဂှ်ကာလမဆိင်ဇုက်မ္ဂးမ္ဒးသ္ပအစာံကဵုဇုက်၁ဂှ်ဟေင်ဂွံဆက်ဆိင်အာဇုက်သၟေဟ်တအ်ဂွံရ။ဇုက်မွဲဂှ်ဆိင်စွံနကဵုတင်(၅)G-Keyဂှ်ရ။ပဟိုတ်နူတင်ရမ္သာင်ဇုက်ဂှ်တုဲရမ္သာင်”ဇုက်မွဲ”ဒှ်ကၠုင်တုဲပ္ဍဲဒွက်တအ်ဂှ်လေဝ်ဒွက်”ဇုက်မွဲ”ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ကာလမ္ဒးဒယှ်ေဒွက်ဇုက်မွဲမ္ဂးဗွဲမဂၠိုင်မၞိဟ်ဗြဴဗြဴတအ်ဂိုင်ကညာင်မာန်၊နူကဵုရမ္သာင်ဇြာဇၞော်၊ရမ္သာင်ဇုက်လဒေါဝ်ဂှ်စိုပ်ဒဵုကဵုဇုက်မွဲလှုင်အိုတ်တေအ်ရ။ဟီုကဵုသၞောတ်ရမ္သာင်ဂၠးကဝ်မ္ဂးဍေဟ်လုပ်ဒၟံင်အဝေါင်ရမ္သာင်Sopranoတုဲဍေဟ်လုပ်ဒၟံင်ကဵုAltoပန်-ပ္ဍဲမသုန်ဘိုအ်ရောင်။(ခ)ဇုက်ကျာံလၟေင်၂၊ဝွံဒှ်ဇုက်လ္ဒောဝ်တုဲမ္ဒးဒှ်ရမ္သာင်”မဇ္ဇျိမ”ရမ္သာင်လဒေါဝ်ဟွံတေင်လောန်၊ဟွံယအ်လောန်၊နကဵုဝေါဟာကွိင်ကွိုက်မ္ဂးညးကော်စရမ္သာင်ဇြာC-Keyဂှ်ရောင်။သ္ပဟိုတ်နူတင်ရမ္သာင်”ဇြာ”ဂှ်တုဲရမ္သာင်”ဇုက်မွဲ”ဒှ်ကၠုင်တုဲဒွက်တအ်ဂှ်လေဝ်ဒွက်”ဇုက်မွဲ”ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရောင်။(ခ-၁)”ဇြာအုပ်”ဇြပ်အုပ်ဝွံပ္ဍဲကဵုဇုက်လၟေင်မွဲတေအ်ဒၞာဲဍဵုလဝ်ကောန်တှ်မရနုက်ကဵု၄ဂှ်ညးမေကာ်စဇြာအုပ်ရ။(ခ-၂)”ဇြာအုပ်”ဝွံဇုက်လဒေါဝ်ဇုက်လၟေင်၃တိင်ဗလးရမ္သာင်ဂှ်ညးကော်ခဴစဇြာဇၞော်တုဲဇုက်၃နူကောန်တှ်မွဲစိုပ်၅ဂှ်လေဝ်လုပ်အဝေါင်ဇြာကီုရောင်။ပ္ဍဲကဵုတင်ဇြာဝွံဗွဲမဂၠိုင်ဒယှ်ေသီုညးတြုဟ်သီုညးဗြဴရောင်။ရံင်ကဵုသၞောတ်ရမ္သာင်တၠပညာဂၠးကဝ်တအ်မၜတ်ကၞာတ်လဝ်ရမ္သာင်ဂှ်မ္ဂးဍေဟ်နွံဒၟံင်ပ္ဍဲကဵုရမ္သာင်အခိုက်ဍုင်ပလိုတ်Tenor-Altoဂှ်ရောင်။(ဂ)ဇုက်ကျာံလၟေင်၃၊ဝွံဒှ်ဇုက်ဇၞော်အိုတ်တုဲမ္ဒးဒှ်ရမ္သာင်”တင်ပန်”ရောင်။ဝေါဟာတင်ပန်မ္ဂးဂှ်နူကဵု”ဇုက်မွဲ”ရမ္သာင်ဇုက်ဗလးတေအ်ဍဵုတိုန်အာစိုပ်ကောန်တှ်မရနုက်ကဵုပန်တင်ဂှ်ဟေင်ဗွဲတၟေင်ဝေါဟာ”တင်ပန်”မံက်ကၠုင်ရောင်။ကော်စဝေါဟာအခိုက်ဂၠးကဝ်မ္ဂး”တင်ပန်”ဝွံF-Keyညးကော်စရောင်။ဗီုပ္ဍဲအခိုက်မန်ပိုယ်ဒယှ်ေကၠုင်ဒၟံင်မ္ဂးဗွဲမဂၠိုင်ဒယှ်ေဒၟံင်ဂှ်ဍေဟ်နွံဒၟံင်အကြာTenor-Altoဂှ်တုဲလဆောဝ်Sopranoပါလုပ်ညိညရောင်ဒှ်မာန်ရ။(ဃ)”ဟလန်”ဟီုဂှ်ဍေဟ်ဟွံလုပ်အဝေါင်ပ္ဍဲ၃တင်တေအ်တုဲအယာံမာတ်အခိုက်တိင်ဟေင်ညးကော်စဟလန်ရ။ပ္ဍဲကဵုဟလန်ဂှ်ပၠန်လေဝ်”ဟလန်တြုဟ်-ဟလန်ဗြဴ”နွံၜါသာ်ရ။ပ္ဍဲတင်ရမ္သာင်”ဇြာ”ဂှ်စွံတိုင်တုဲဒယှ်ေတိုန်အာစိုပ်တင်ၜိုတ်လဵုတုဲယဝ်ရဒယှ်ေဟွံမာန်မ္ဂးၜိုတ်လဵုဂှ်ဂွံကလေင်ဗၠန်ကေတ်ဂှ်”ဟလန်”ညးမကော်ဂးရောင်။အခိုက်ပြံင်တင်လေဝ်ဟီုစဂွံရ။ဥပမာဒယှ်ေနကဵုတင်”ဇြာ”နူဇြာဇၞော်ဂှ်စိုပ်အာဇြာဍောတ်ယဝ်ရဂိုတ်ဒယှ်ေဟွံမာန်မ္ဂးကလေင်ကၠုင်ပ္ဍဲဇြာဇၞော်ဂှ်ပၠန်လဆောဝ်လဆောဝ်ဇြာရမ္သာင်သဝ်ဂှ်လေဝ်ဍေဟ်ပါလုပ်ကၠုင်ပိပန်တင်ကီု၊တုဲပၠန်မၞိဟ်တြုဟ်မၞိဟ်ဗြဴတင်သၞောတ်ဗ္ၜတ်ရမ္သာင်ဟွံတုပ်ညးသကအ်တုဲပ္ဍဲကဵု”ဟလန်”ရမ္သာင်ဂှ်လေဝ်ဍေဟ်ဟွံတုပ်ညးသကအ်ကီုရ။ဟိုတ်ဂှ်ရညးမ္ဒးပါလဝ်”ဟလန်တြုဟ်””ဟလန်ဗြဴ”ဂှ်ရ။(နာဲအံက်ပိုင်ဥတ္တရစူဠဒဳပ၊ကွာန်ဝင်္က၊သက္ကရာဇ်၂၅၆၃၊ဂိတုဒုတိယဒဂိုန်)။ […]

ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်

November 29, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝေါဟာဓမ္မသာတ်ဝွံစှ်ေကၠုၚ်နူပိုဒ်ပါဠိ‘ဓမ္မသတ္တ’တုဲ‘ပြကိုဟ်ဗဗွဲဓဝ်’သာ်ဝွံဂွံအဓိပ္ပာယ်ရ။ဓမ္မသာတ်၊သၞောဝ်စဳရေၚ်ဂဗုတ်(ဖြတ်ထုံး)၊အမှုသ္ပအစာံအပ္ဍဲအရာစဳရေၚ်ဂဗုတ်(စီရၚ်ထုံး)တအ်ဂှ်ဒှ်သၞောဝ်သုၚ်စောဲနတဲကာလဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်အမှုတအ်ဂှ်ဒှ်တုဲပ္ဍဲပရေၚ်ဇၞော်သၠုၚ်ပ္တိုန်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကေုာံသၞောဝ်ဓဝ်ဝွံဓမ္မသာတ်တအ်ဂှ်ဒှ်ကၠုၚ်သ္ဇိုၚ်ရိုဟ်ကၞက်အိုတ်ရ။ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂွံယၟု‘ပြကိုဟ်သၟိၚ်စှ်ေနူအကာသ’ဝွံဒှ်ကၠုၚ်ဓမ္မသာတ်ဒယှ်တှ်ပ္ဍဲသၞောဝ်အခိုက်အလေံကၟိန်ဍုၚ်(ဗမာ)ကေုာံကရောံဗွိုၚ်ဓမ္မသာတ်ဂမၠိုၚ်ရ။ဂကူမန်ဝွံဒှ်ကၠုၚ်ဂကူဒတူဒလိုၚ်ကၠုၚ်နကဵုက္ဍိုပ်ဗ္တာၚ်နန်ထဝ်ဇကုဇကုဂှ်မြဟ်တမ္ညဝ်ကၠုၚ်မွဲဒမြိပ်ဝၚ်ရ။မွဲစွံကဵုပရေၚ်ဒယှ်တှ်ပြာကတ်ပ္ဍဲအရာဝၚ်ကေုာံသက်သဳသာဓကလိက်ပတ်မန်တအ်ဂှ်ဗဒှ်ကဵုမံၚ်ဂကောံမၞိဟ်မန်မၞုံကၠုၚ်ကဵုပရေၚ်ဖောအ်ဗြေဝ်တဴတက်ဗွဲမဗိုန်ဇၟန်ရ။လိက်တၟံ၊လိက်ချုလဝ်ပ္ဍဲခေါ်ဍိုတ်လိက်မှၚ်(မှၚ်စာ)ဂွံဆဵုကေတ်ပ္ဍဲဍုၚ်မန်တြေံမပ္တံကဵုဒွါရဝတဳ၊ရဟိဘုဇ္ဇကေုာံဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံအကြာအေဒဳ၅-၁၂တအ်ကီု၊လိက်တၟံကျာ်လ္ဂုၚ်ကေုာံသီကလျာဏဳမချူခၞံလဝ်ပ္ဍဲဍုၚ်ဟံသာဝတဳအကြာအေဒဳ၁၂-၁၆တအ်ကီု၊လိက်ချုလဝ်ပ္ဍဲသၠရိုတ်၊ပ္ဍဲစက္ကူနူအေဒဳ၁၆စဵုစိုပ်အခိၚ်လၟုဟ်မပ္တံကဵုလိက်အုပ်ကေုာံပြကိုဟ်နာနာသာ်ကီုတအ်ဂှ်တုပ်ညံၚ်ရဴဓမံက်ထ္ၜးမံၚ်အသဝ်ဂုဏ်၊ၚုဟ်မးဂကူမန်၊မတတ်ၜက်ကၠုၚ်နူဂၠိုၚ်ကဵုသၞာံပ္ဍဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ပရေၚ်မၞိဟ်၊ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကေုာံပရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်တအ်အိုတ်ရ။ပၞောဝ်ကဵုလိက်အုပ်ပုံအာဂီုမန်၊လိက်ဝၚ်၊လောကနဳတိ၊ပြကိုဟ်ဂြန်ဂဥုဲ၊ပြကိုဟ်စပ်ကဵုဘာသာတအ်ဂှ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံသွက်ဂကူမန်သၟးဟွံကသွက်သၞောဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ကေုာံပရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်လေဝ်လုပ်ကၠုၚ်အသုၚ်စောဲဗွဲမလောန်ရ။ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံဒှ်ဓမ္မသာတ်သ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵုသၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်(မဂဒူ)ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်မုဟ်တၟံ(မုတ္တမ)ဂှ်မံက်ကတဝ်ကၠုၚ်ရ။ညးဒှ်ကောန်ဗၠာဲညးကူဗၞိက်၊သၟာဝါဗ္ၚနူဍုၚ်ဝါန်မဂဒူဝွံအံၚ်ဇၞးကေတ်သၟိၚ်အလိမ္မာမေန်ပ္ဍဲသၞာံ၆၄၃(အေဒဳ၁၂၈၁)ဂှ်ဒုၚ်အဘိသေက်နကဵုယၟု“ဝါရေဝ်ရောဝ်”တုဲပ္တန်ကၠုၚ်အဆက်တၞောဝ်ဒတောဝ်ဍုၚ်မုဟ်တၟံသွက်ဒုတိယဟံသာဝတဳဂွံမံက်ဂတဝ်ကၠုၚ်ရ။ပ္ဍဲသၞာံဇၞးကေတ်ဍုၚ်မုဟ်တၟံဂှ်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဖအောဝ်စကာကဵုသိုၚ်ခၞံလဝ်တန်ဆံၚ်ဇၞော်မွဲကော်ဘိက်ကေတ်တၠပညာခမဳသၚ်၊ခရှ်ဂမၠိုၚ်တုဲကဵုခၞံဗဒှ်ဓမ္မသာတ်မွဲရ။ဓမ္မသာတ်ဏံဂှ်ကၠာတဲခုတ်လဝ်ဓမ္မသာတ်မဂဒူတုဲတိုန်နန်ဒုၚ်အဘိသေက်နကဵုယၟုဝါရေဝ်ရောဝ်တုဲကေတ်ကၠုၚ်ယၟု‘ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်’မဒှ်ရ။ကာလခၞံဗဒှ်ဓမ္မသာတ်ဏံဝွံဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဓမ္မသာတ်မံက်ဂတဝ်မံၚ်တုဲတုဲမပ္တံကဵုဓမ္မသာတ်မနု(မနုဓမ္မသတ်)၊ဓမ္မသာတ်ပျူ၊ဓမ္မသာတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဂကူမန်ကေုာံဓမ္မသာတ်ဓမ္မဝိလာသတအ်တုဲစဳရေၚ်ခၞံဗဒှ်ကၠုၚ်ဒှ်မာန်ရ။သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်အခိၚ်ခၞံဓမ္မသာတ်ဏံဂှ်ဓမ္မသာတ်ဏံ‘ကဵုဂွံစေန်ဆက်ၜက်တန်ကြန်အာဒဵုတွဵုကဝ်ညိ’ရာဒၞါမိက်တုဲသၟိၚ်မန်၊ဗမာတအ်အဆက်ဆက်ရပ်စပ်သုၚ်စောဲကၠုၚ်ဓမ္မသာတ်ဏံပ္ဍဲအရာပရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်ဍုၚ်ဗွိုၚ်သၞာံဗွဲမလအ်ရ။သက်သဳဂွံဆဵုညာတ်အခိၚ်ပြဟ်အိုတ်ဒဒှ်ရခၞံမဒှ်ကၠုၚ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံပ္ဍဲလိက်ကၞပ်‘အကြီုရာဇာဓိရာဇ်’မဒှ်ရ။ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်စကၠုၚ်ကဵု‘အာဒိကပ္ပေနနရိန္ဒေန’ဝွံပၞောဝ်ကဵုဓမ္မသာတ်မန်တအ်ခၞံဗဒှ်ကၠုၚ်၁၁ကၞပ်ဂှ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ပါလုပ်မွဲကၞပ်တုဲပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ခၞံမဒှ်ကၠုၚ်အခိၚ်ပြဟ်အိုတ်ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်တအ်ဂှ်ဒှ်ဓမ္မသာတ်ခၞံမဒှ်ကၠုၚ်ကဆံၚ်ပဥ္စမမွဲကၞပ်ကီုရ။ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်(၁၄၇၃)ဝွံသၟိၚ်ဓမ္မစေတဳဖအောဝ်မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသသွက်ဂွံကၠာဲစၠောံဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်နဘာသာဗမာကေုာံပါဠိတုဲခၞံမဒှ်ကၠုၚ်ပြကိုဟ်မူပါ်ၜါကၞပ်နွံရ။ဆက်တုဲပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်(ဘုရၚ့်နောၚ်)(အေဒဳ၁၅၅၀-၁၅၈၀)ဂှ်ရပ်စပ်သုၚ်စောဲကၠုၚ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်မူကၠာဲစၠောံလဝ်ဘာသာဗမာသွက်သ္ဇိုၚ်ဗွိုၚ်သၞောဝ်ဓဝ်ဍုၚ်သၟးဟွံကပ္ဍဲအရာခၞံမဒှ်ဓမ္မသာတ်ပံၚ်ကောံ၉ကၞပ်ဂှ်လေဝ်ကရောံဓမ္မသာတ်ပျူ၊ဓမ္မသာတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဂကူမန်၊ဓမ္မသာတ်ဝိလာသတအ်ဂှ်ပါလုပ်မံၚ်ကီုရ။ဓမ္မသာတ်(ရေႊမျဉ်း)ပုဂ္ဂိုလ်ဒယှ်တှ်နူ(တောၚ်ဖီလာ)ခၞံမဒှ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်(သာလွန်)ဝွံနိဿဲကဵုဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကေုာံသၞောဝ်စဳရေၚ်ဂဗုတ်သၟိၚ်စိၚ်ဗ္တာၚ်ဟံသာဝတဳတအ်တုဲစဳရေၚ်လဝ်ရောၚ်ဟီုလဝ်ရ။ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်၁၇၀၇ဂှ်ကလေၚ်ကူဆာဲနၚ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်နူမူသၠရိုတ်တုဲပ္ဍဲသၞာံ၁၈၉၂ဂှ်ပါမောက္ခဒံက်တာဖဝ်ချာန်မာကၠာဲစၠောံကၠုၚ်မူသၠရိုတ်ဂှ်နဘာသာအေၚ်္ဂလိက်ရ။ကာလလၟုဟ်ဝွံဂၠါဲဗှ်ကေတ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်နကဵုဘာသာပါဠိ၊မန်၊ဗမာ၊အေၚ်္ဂလိက်တအ်မာန်တုဲနဘာသာပါဠိမွဲပိုဒ်အဓိပ္ပာယ်မွဲပိုဒ်နဗီုပြၚ်နိဿယ၊ဆန်၊အလၚ်္ကာတအ်လေဝ်ချူပ္တန်ထ္ၜးလဝ်ဗီုပြၚ်နာနာသာ်နွံရ။သၟိၚ်မဂဒူ(ဝါ)ဝါရေဝ်ရောဝ်ညးမဒှ်ဨကရာဇ်ဒယှ်တှ်မွဲတၠပၞောဝ်ကဵုဨကရာဇ်မန်ဂမၠိုၚ်Source:http://monfinn.blogspot.com/2008/03/ပါမောက္ခဒံက်တာဖဝ်ချာန်မာကေုာံဂျေအက်(စ်)ဖာနဳဗယ်ကေုာံသုတေသဳကၟိန်ဍုၚ်ပလိုတ်တအ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံစှ်ေကၠုၚ်နူသ္ဇိုၚ်ဓမ္မသာတ်မနု(ကော်)သၞောဝ်ဟိန္ဒူရောၚ်ဟီုလဝ်အိုတ်ရ။ဂကူမန်ဝွံဒှ်ဂကူမၞိဟ်ပ္ဍဲသၞိၚ်ရုပ်ယေန်သၞာၚ်အိန္ဒယတုဲဒးဒုၚ်အုပ်ဓလီုကၠုၚ်ကဵုဓမ္မသာတ်မနု(ကော်)ဟိန္ဒူတအ်မာန်ရ။ပ္ဍဲသၞာံ၁၇၀၇ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ချူဆာဲနူသၠရိုတ်ဂှ်နကဵုက္ဍိုပ်လိက်‘ဓမ္မသာတ်မနုသတ္တံ(ကော်)ပြကိုဟ်ဓမ္မသာတ်မနုခၞံမဒှ်ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်’သာ်ဝွံရံၚ်မ္ဂးဆဵုကေတ်မာန်ရ။အခန်မပါလုပ်မံၚ်ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံတုပ်သၟဟ်မံၚ်ကဵုကဏ္ဍပါလုပ်မံၚ်ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်မနုဂှ်ဂွံဆဵုကေတ်ပၠန်ရ။ဆဂးတၠပညာသၞောဝ်ဒံက်တာဘဟာန်ဝွံ‘ယဝ်ခါရလ္ၚတ်ကေတ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်သောဲသောဲဗြောဲဗြောဲမ္ဂးတၞဟ်ခြာမံၚ်ကဵုသၞောဝ်ဟိန္ဒူဂှ်ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရောၚ်’ထံက်ထ္ၜးကၠုၚ်ရ။ဗွဲတၟေၚ်မ္ဂးပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံကဏ္ဍဟွံပါ်ခြာလဝ်ကဆံၚ်အလံၚ်မၞိဟ်ပန်သာ်ကီု၊ကောန်ဇာတ်တအ်အခေါၚ်အရာပါ်ပရအ်အာဲဗွဲမညဳသၟဟ်နွံကီု၊တြုံဗြဴအခေါၚ်အရာတုပ်သၟဟ်နွံကီု၊ပရေၚ်ပတူအိန်ထံၚ်ထပ်တဲတအ်ဂှ်ဟွံဆက်စပ်ကဵုပရေၚ်ဘာသာတုဲဒှ်ပရေၚ်မၞိဟ်သက်သက်ကီု၊တၠသ္ၚိသမ္ဘာတအ်အခေါၚ်းပြးနွံဗွဲမသၠးပွးကီုကေုာံကောန်ဝဳစတအ်ဂှ်စအာဲနူမိမအရၚ်တအ်ဟွံဂွံတုဲနူမိခွီုအပါခွီုတအ်ရောၚ်စအာဲမာန်တအ်ပါလုပ်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံၜိုန်ရဒုၚ်သ္ဇိုၚ်လဝ်ကဵုဓမ္မသာတ်မနုကီုလေဝ်လ္ၚတ်ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်မ္ဂးဗွဲမကိတ်ညဳကဵုယေန်သၞာၚ်၊အခိုက်အလေံဒေသတအ်မာန်ရောၚ်ဂှ်ဓမံက်ထ္ၜးမံၚ်ရ။ဟီုမွဲနဲပၠန်မ္ဂးဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံဒှ်ဓမ္မသာတ်ပၞောဝ်ကဵုပ္ဍဲဗွိုၚ်ဂကူမန်၊ဗမာဂှ်နူသၞောဝ်ဟိန္ဒူမွဲကဆံၚ်ပြံၚ်စၠောံကၠုၚ်ဗီုပြၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဆက်စပ်ကဵုဗုဒ္ဓဘာသာသိုက်သိုက်မွဲကၞပ်ရောၚ်ဂှ်ဟီုပၠန်ရ။ကတ်လ္ၚတ်ရံၚ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်မ္ဂးအခန်(၁၈)အခန်ပါလုပ်ရ။ယၚ်တအ်ဝွံ၁)ကဏ္ဍဂၠေံခတှ်၂)ကဏ္ဍကဵုကေတ်ကာလပတူအိန်ထံၚ်၃)ကဏ္ဍတြုံဗြဴပြး၄)ကဏ္ဍစှ်ေဒၞါဲ-ပတူအိန်ထံၚ်၅)ကဏ္ဍသၠးပွးကဵုဒါန်၆)ကဏ္ဍပါ်ပရအ်အာဲရ)ကဏ္ဍသွံရာန်၈)ကဏ္ဍပအပ်ကပေါတ်(ထဝ်သြန်ကေုာံကၠအ်ဂူယာ)၉)ကဏ္ဍပံၚ်ကပေါတ်ထဝ်သြန်၁၀)ကဏ္ဍပါ်ပရအ်ကပေါတ်၁၁)ကဏ္ဍလံၚ်ဝေၚ်၁၂)ကဏ္ဍလိၚ်ကောန်ကမၠောန်၁၃)ကဏ္ဍဆက်စပ်ကဵုတိရိစ္ဆာန်သတ်ဇိုၚ်ၜါကေုာံသတ်ဇိုၚ်ပန်၁၄)ကဏ္ဍဆက်စပ်ကဵုဍိက်၁၅)ကဏ္ဍဆက်စပ်ကဵုကလိလောန်ဒုဟ်နတဲ၁၆)ကဏ္ဍဟီုခရိုဟ်စောဲစပ်ညးမွဲလ္ပာ်၁၇)ကဏ္ဍပိုၚ်ခြာတိဍာ်၁၈)ကဏ္ဍကၠတ်ဒြပ်သာ်ဝွံမဒှ်ရ။ပၞောဝ်ကဵုအခန်ဂမၠိုၚ်ဝွံအခန်ဆက်စပ်ကဵုရာဇဝတ်ဂှ်(၅)အခန်ကေုာံဓမ္မဝတ်ဂှ်(၁၃)အခန်ပါလုပ်တုဲရပ်စပ်သုၚ်စောဲကၠုၚ်ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဗွဲမကိတ်ညဳကဵုဒဒိုက်သၞာညးဍုၚ်ကွာန်တအ်ရောၚ်ထေၚ်ကေတ်မာန်ရ။လ္ၚတ်ရံၚ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်လၟေၚ်အခန်မ္ဂးဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်တၚ်နၚ်တၟေၚ်တၟဟ်တအ်မာန်ရ။တၚ်ပထမဂှ်စပ်ကဵုစဳရေၚ်ဂဗုတ်ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ဗီုပြၚ်ယဵုသစ္စာမဒှ်ရ။တၠဂဗုတ်ၜါလ္ပာ်ယဵုသစ္စာတုဲစဳရေၚ်ဂဗုတ်ဂှ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ပ္ဍဲအခန်ဂၠေံဒြပ်ဝွံညးဂၠေံလဝ်သြန်ဂှ်ဟီုဒစဵုဒစးဒဒှ်ရညးဟွံဂွံဂၠေံလဝ်သြန်မ္ဂးညးဂၠေံပ္တိတ်ကဵုသြန်ဂှ်ယဵုသစ္စာတုဲဒဒှ်ရဂွံဂၠေံလဝ်ကဵုသြန်ဍာံဍာံဂှ်ဒးထ္ၜးသက်သဳရ။ယဝ်ခါရဟွံယဵုသစ္စာမ္ဂး၊ယဵုသစ္စာဟွံမာန်မ္ဂးဒးကလေၚ်လေဲကဵုညးဂၠေံပ္တိတုကဵုသြန်ဗၞတ်ၜါဆရောၚ်။ကာလယဵုသစ္စာမ္ဂးဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုၚုဟ်မးသြန်ဂၠေံတအ်တုဲသြန်စှ်ဒကေဝ်မ္ဂးအတိုၚ်ဂ္ဇံမံၚ်၊ၜါစှော်ဒကေဝ်မ္ဂးဒတူတုဲကီု၊ပိစှော်ဒကေဝ်မ္ဂးဂတမုက်လ္ပာ်ဗၟံက်တုဲဒတူတုဲကီု၊ပန်စှော်၊မသုန်စှော်ဒကေဝ်မ္ဂးဂတမုက်လ္ပာ်တ္ၚဲတိုန်ကီု၊တြဴစှ်ေ၊ထပှ်စှော်ဒကေဝ်မ္ဂးနကဵုဒတူမံၚ်ပ္ဍဲတမ်ဆုကီု၊ဒ္စာံ၊ဒ္စိတ်စှော်ဒကေဝ်မ္ဂးဒတူဂတမုက်ကျာ်မၞုံကဵုဣဒ္ဓိကီု၊ကၠံဒကေဝ်မ္ဂးအာဇရေၚ်ဍာ်ၜဳကြုၚ်တုဲဒးယဵုသစ္စာအိုတ်ရ။သၞောတ်သၞောဝ်ဓဝ်စွံၚုဟ်မးသ္ပအရှ်ေအသှ်ေကဵုဓဝ်ဍာံကေုာံအရေဝ်သစ္စာတအ်မဒှ်ရ။ဆက်တုဲမၞိဟ်မၞုံတန်ကြန်ကဵုသဳလ၊အောန်ကြဳကဵုလောဘ၊မၞုံကဵုပိုန်ဒြပ်ဒတန်၊ပတှ်ေပ္ဍဲသံသာ၊ကလောမသဂၠိုၚ်၊ညးပိုန်ဒြပ်ဂၠိုၚ်၊ညးယျဵုလ္ဂူတပ်တးဂကူမၞိဟ်သာ်တအ်ဏံဂှ်စွံပ္တိုန်လဝ်မၞိဟ်သ္ပသက်သဳဒးပတှ်ေထေက်သၟာန်ထေက်တအ်ရောၚ်သ္ဂးလဝ်နွံရ။ရံၚ်ကေတ်ဒဒှ်ဏံမ္ဂးဆဵုညာတ်ကေတ်သၞောတ်ဗီုပြၚ်ယဵုသစ္စာဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုသဘဴဓဝ်ပတှ်ေစှ်ေစိုတ်ဗီုဒ္ဓဘာသာမာန်ရ။ပါဲနူယဵုသစ္စာတုဲဗီုပြၚ်စဳရေၚ်ဂဗုတ်နနဲဂၠးပန်သာ်(ကမ္ဘာလေးရပ်)ဂှ်စိုတ်လေပ်စခိုဟ်ကွေံကွေံရ။နဲတအ်ဂှ်ဝွံစှ်ေကၠုၚ်နူဓမ္မသာတ်မနုဗွဲတိုက်ရိုက်တုဲပ္ဍဲအမှုအရာၜုၚ်တက်တအ်ဂှ်သက်သဳဟွံမွဲမ္ဂးသုၚ်စောဲအိုတ်ရ။ပတှ်ေကေတ်ဗယိမၚ်မွဲလောကတအ်ဂှ်ဟွံသ္ကုတ်ကၠေံဓဝ်ဍာံမွဲသာ်သ္ဂုတ်သွာတ်စဳရေၚ်အတိုၚ်ကံတုဲနိဿဲကေတ်ဓါတ်ပန်သာ်မပ္တံကဵုတိ၊ဍာ်၊ပၟတ်၊ကျာနနဲပြိုၚ်ပၟတ်၊စသ္ၚု(သ္ၚာဲသ္ၚု)၊ထံက်တၟံ(ခဲထောက်)၊နဲဍာ်တအ်ဂှ်သုၚ်စောဲတုဲကဵုပြိုၚ်တဴအိုတ်ရ။ပြိုၚ်ပၟတ်ဟီုဂှ်ညးတၠဂဗုတ်ၜါလ္ပာ်ဂှ်ဍေန်ကေတ်ပၞာၚ်ဂယိုၚ်တုပ်သၟဟ်တအ်တုဲညးပၟတ်ပၞာၚ်ပၠေတ်ကၠာဂှ်ဒးကျကီု၊ပ္ဍဲပွသ္ၚာဲသ္ၚုဂှ်ဝွံကုညးတၠဂဗုတ်ၜါတၠဂှ်ကဵုသ္ၚာဲသ္ၚုဂယိုၚ်မွဲဒကေဝ်တုဲညးသ္ၚာဲဍိုတ်ဂၠိုၚ်ကၠာဂှ်ဂွံဇၞးကီု၊ဍဵုတၟံ(ထံက်တၟံ)ဂှ်တၞုၚ်တဲညးတၠဂဗုတ်ၜါတၠဂှ်စုတ်ပ္ဍဲထၟာဲဍာ်ဍုန်ထၜိုဟ်ပရာဲလဝ်တၟံ(အရည်ကျိုထားသောခဲ)တအ်တုဲညးတၞုၚ်တဲဟွံဂုဟ်ဂှ်ဂွံဇၞးကီု၊ပ္ဍဲအရာစဳရေၚ်နကဵုဍာ်ဝွံညးတၠဂဗုတ်ၜါလ္ပာ်ဂှ်အာစိုပ်ပ္ဍဲဍာ်ကၟာ(ဟွံသေၚ်)ကြုၚ်တုဲပြိုၚ်ဗၠိုပ်ဍာ်ညးမံက်တိုန်ကၠာဂှ်ဒးကျကီုသာ်ဝွံကဵုသ္ဂုတ်သွာတ်အိုတ်ရ။နဲစဳရေၚ်ဂၠးတိပန်သာ်ဏံဂှ်ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်တုပ်စိုတ်ညးတၠဂဗုတ်တအ်တုဲသ္ဂုတ်သွာတ်နာဲဗ္စာဂှ်ဒးဒှ်ဒတုဲရောၚ်။နသဘဴဓဝ်ဗယိ(နတ်)တအ်မၚ်မွဲသၞောဝ်ဓဝ်တုဲညးဒုဟ်နွံတအ်စိုတ်ဟွံတန်ကြန်ဒးကျဂဗုတ်သာ်ဝွံပတှ်ေတုဲစဳရေၚ်ကၠုၚ်ဂဗုတ်နနဲသာ်ဏံပ္ဍဲခေတ်ကာလဂှ်နွံကၠုၚ်ဍာံဍာံရ။ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ပါမောက္ခဒံက်တာဖဝ်ချာန်မာမကၠာဲစၠောံလဝ်နကဵုဘာသာဗမာ-အေၚ်္ဂလိက်ပ္ဍဲသၞာံ၁၈၉၂Source:https://mgnyunt.wordpress.com/page/24/ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံပၞောဝ်ကဵုတၚ်ဟွံတုပ်တၞဟ်ခြာကဵုသၞောဝ်ဟိန္ဒူဂှ်ပရေၚ်ကဵုလဝ်အခေါၚ်အရာတုပ်သၟဟ်အကြာညးတြုံကဵုညးဗြဴလေဝ်ပါလုပ်ရ။ပ္ဍဲအခန်ထပ်တဲပတူအိန်ထံၚ်ဂှ်ရုဲစှ်တ္ၚဲဂွံထပ်တဲတုဲလ္ပာ်ညးတြုံဟွံကၠုၚ်မ္ဂးမိမညးဗြဴဂှ်ကောန်ဝုတ်ဇကုကဵုစမၞိဟ်တၞဟ်မာန်ရ။ဟွံကၠုၚ်အာတ်ကဵုအတိုၚ်ကပေါတ်ကဵုလဝ်ဂတိပါၚ်မ္ဂးလေဝ်လ္ပာ်ညးဗြဴဟွံထပ်တဲမံၚ်ဂွံရ။သၟတ်တြုံမွဲတၠဖံက်ပၠန်ဒးသၟတ်ဗြဴမွဲတုဲဒှ်ညးဗြဴတၠသ္ၚိနွံမ္ဂး၁၅ဒကေဝ်၊အာယုက်ဟွံပေၚ်မ္ဂး၂ဆ၊ညးအာယုက်ဇၞော်မ္ဂး၂ဆ၊ဟွံတုပ်စိုတ်မ္ဂး၂ဆဒးလေဲရောၚ်ဂှ်ဓမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။ညးဗြဴဒးဒုၚ်ဖံက်ပၠန်ဂှ်ဒှ်ညးကြအ်မံၚ်၊ညးမၞုံကဵုယဲဇၞော်၊ညးကတောဝ်ဍိုၚ်မံၚ်မ္ဂးဒးရံၚ်စံၚ်အာညးတအ်အတိုၚ်မွဲလအိုတ်ဘဝရ။ကောန်ဝုတ်ဇကုဖံက်ပၠန်ဒးကဵုသၟတ်တြုံမွဲမ္ဂးမိမဂှ်ပအပ်စကဵုမာန်ရ။ကဵုစဟွံမာန်မ္ဂးအာတ်လေဲမာန်ရ။ယဝ်ခါရလ္ပာ်ညးဗြဴနအလဵုဆန္ဒဇကုအာတိက်မံၚ်ကဵုညးတြုံမ္ဂးပ္ဍဲညးတြုံဂှ်ဒုဟ်ဟွံမွဲတုဲလ္ပာ်ညးဗြဴဂှ်ရန်ကဵုပိုန်ဒြပ်မွဲမွဲသာ်တုဲအာတိက်မံၚ်မ္ဂးလက်ကရဴမှ‘ထပ်တဲကဵုအဲညိ၊ကဵုအဲၚုဟ်လေဲညိ’သာ်ဏံကလေၚ်အာတ်ဟွံဂွံရ။ဆဂှ်သၟးဟွံကပ္ဍဲအခန်တြုံဗြဴပြးဂှ်သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိဂှ်အခေါၚ်ပြးဗွဲမဗၠးၜးနွံရ။သမ္ဘာ(ဟွံသေၚ်)တၠသ္ၚိစုတိမ္ဂးလေဝ်ထပ်ပတူအိန်ထံၚ်တၟိမာန်ရ။သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိညးၜါပံၚ်ဖက်ဆက်ဆောံပြေပြံၚ်မံၚ်ဖိုဟ်ညးမွဲမွဲဂှ်မိက်ဂွံပြးမ္ဂးညးမိက်ဂွံပြးဂှ်ဒးစှ်ေအာနူသ္ၚိနကဵုတဲသၟးတုဲညးသှ်ေဂှ်ဂွံဒုၚ်စသိုၚ်ဒြပ်ရတ်ထဝ်သြန်တအ်ဖအိုတ်ရ။ကာလဂၠေံသြန်မ္ဂးတၠသ္ၚိ(ဟွံသေၚ်)သမ္ဘာဂှ်တြုံတၠသ္ၚိ၊သမ္ဘာဇကုဟွံတီမွဲသာ်ဂၠေံလဝ်သြန်မ္ဂးညးဂၠေံပ္တိတ်ကဵုသြန်ဂှ်ကၠုၚ်ဗက်ပ္ဍဲညးဟွံတီဂှ်ဟွံဂွံတုဲဒးကၠုၚ်ဗက်ဂတမုက်သီုညးၜါတၠရောၚ်။တၠသ္ၚိဂှ်ၜုၚ်တက်သမ္ဘာမ္ဂးဒုဟ်ဒဏ်ၜုၚ်တက်ၜါဆကဵုဒုဟ်မာန်ရ။အခေါၚ်အရာအကြာတြုံကဵုဗြဴညံၚ်ဂွံညဳသၟဟ်မာန်ဗွဲမသၟဟ်အစောံဓမံက်ထ္ၜးလဝ်အိုတ်ရ။ဆက်တုဲပ္ဍဲကဏ္ဍပါ်ပရအ်အာဲဂှ်မစုတိမ္ဂးကောန်တြုံဇၞော်ဂှ်ကလိဂွံအရပ်အစပ်မကေုာံဍိက်မတအ်တုဲ၊မိစုတိမ္ဂးကောန်ဝုတ်ဇၞော်ဂှ်ကလိဂွံအရပ်အစပ်မိကေုာံကောန်ဍိက်မိတအ်ရ။မိမသီုၜါတၠစုတိမ္ဂးကောန်ဇၞော်တြုံ၊ဗြဴတအ်ဂှ်ဂွံဒုၚ်စသိုၚ်အရပ်အစပ်မိမတအ်တုဲပါ်ပရအ်ကဵုပိုန်ဒြပ်တအ်မာန်ရောၚ်ဓမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။ပ္ဍဲဗွိုၚ်မၞိဟ်ဂကူမန်ဝွံဗီုပြၚ်ပါ်ခြာဇာတ်ညံၚ်ရဴယေန်သၞာၚ်ဟိန္ဒူဂှ်ပြာပြာကတ်ကတ်ဟွံမွဲရ။ဆဂးဟိုတ်နူဒှ်သၞောတ်ပဒေသရာဇ်တုဲပရေၚ်ပါ်ခြာကဆံၚ်နွံမံၚ်ဂှ်တုပ်အာညံၚ်ရဴနှေဲအာကဵုသၞောဝ်ဟိန္ဒူညိညနွံရ။သၟတ်တြုံမွဲဖံက်ပၠန်ဒးသၟတ်ဗြဴမွဲတုဲသၟတ်ဗြဴဂှ်ဒှ်ဂကူသၟိၚ်မ္ဂးသြန်၁၂၀၊ဂကူပုဏ္ဏ(ပုဏ္ဏား)မ္ဂး၉၀၊ဂကူပိုၚ်ပြဳတိဂူယာမ္ဂး၃၀သာ်ဏံယဝ်ခါရရံၚ်သ္ၚဳကေတ်မ္ဂးတုပ်မံၚ်ညံၚ်ရဴပါ်လဝ်ဇာတ်ပ္ဍဲသၞောဝ်ဟိန္ဒူကီုရ။ပ္ဍဲအခန်ၜုၚ်တက်ဂှ်ရပ်ဒးသော်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မ္ဂးရ၀၀ဒကေဝ်၊လမာတ်ကဆံၚ်ကဆံၚ်တအ်မ္ဂးစနူရ၀စဵုစိုပ်၄၀၀ဒကေဝ်၊သေဌဳမ္ဂး၆၀ဒကေဝ်၊တၠဒဒိုက်မ္ဂး၁၅ဒကေဝ်၊ဍိက်မ္ဂး၁၀ဒကေဝ်သာ်ဝွံပါ်ကဆံၚ်တုဲဒးလေဲကီုရ။ဟိုတ်နူဒှ်သၞောတ်ပဒေသရာဇ်တုဲသၟိၚ်ကေုာံဗွိုၚ်ဂကောံအုပ်ဓုပ်ကဆံၚ်လ္တူတအ်ဂွံအခေါၚ်အရာတၟေၚ်ဂၠိုၚ်ဂှ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။သၟိၚ်ကၠုၚ်မ္ဂးညးတၠဒဒိုက်တအ်ဒးပါဲကဵုတုဲဟွံပါဲဇီုကပိုက်ဒးမ္ဂးဒုဟ်ဟွံမွဲရ။ပါဲမံၚ်ဖိုဟ်ဇီုဒးမ္ဂးဒးလေဲကဵုရ။ပြဿနာတိဍာ်က္တဵုအကြာသၟိၚ်ကဵုလမာတ်မ္ဂးသၟိၚ်ဂွံဇၞးရ။တၚ်တၟေၚ်မွဲသာ်ပၠန်ဂှ်သၟိၚ်၊ပုဏ္ဏာ၊ညးကြအ်ယှောတ်၊ကောန်ၚာ်၊ညးအာယုက်ဇၞော်(ဗျု)တအ်ကၠတ်ဒးဒြပ်မ္ဂးဒုဟ်ဟွံမွဲဓမံက်ထ္ၜးလဝ်တုဲသၟိၚ်ဂှ်တုပ်ညံၚ်ရဴဗၠးတိတ်မံၚ်နူဗွိုၚ်သၞောဝ်ရ။ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံစပ်ကဵုအမှုရာဇဝတ်တုဲကဵုလဝ်ဒုဟ်ဒဏ်သ္ကာတ်သ္ကတ်မြဟ်မြဟ်ဂှ်အောန်ကွေံရ။ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်မနုဝွံအခန်ဂစိုတ်မၞိဟ်ဂှ်ပါလုပ်မံၚ်နကဵုကဏ္ဍတၞဟ်ခြာမွဲသက်သက်တုဲပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဏံဂှ်နကဵုကဏ္ဍပါ်ပ္ဍဲအခန်ၜုၚ်တက်ဂှ်ဟေၚ်ပါလုပ်ရ။ၜုၚ်တက်ဒးမၞိဟ်မွဲတုဲဂွံအာဝပ်ကြပ်ချိုတ်မ္ဂး၈၀ဒကေဝ်၊ၜုၚ်တက်ဒးဒဵုချိုတ်မ္ဂးဒးလေဲ၃၀၀ဒကေဝ်ရ။ညးဒးဒုၚ်ၜုၚ်တက်ဂှ်ဒှ်ခမဳသၚ်မ္ဂးထဝ်ဂယိုၚ်ကၠံ(ရေႊစၚ်တစ်ရာ)၊သ္ကိုပ်ပၞာန်မ္ဂးကောန်ဍိက်၄၀၀တၠ၊လမာတ်မ္ဂးဍိက်အကြာ၈၀ကဵု၃၀၀တၠ၊သေဌဳမ္ဂးဍိက်၂၀တၠဂှ်ဒးလေဲကဵုရ။ဒုဟ်ဒဏ်ဂစိုတ်သွက်ညးကလိလောန်ဒုဟ်ဂှ်ဟွံဆဵုကေတ်ရ။ညးၜါတၠတုပ်စိုတ်တုဲၜုၚ်တက်ညးသကအ်ချိုတ်အာမ္ဂးဒုဟ်ဟွံမွဲသာ်ဝွံသ္ဂးလဝ်ရ။အရာဒးသမ္တီခိုဟ်ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်မွဲဂှ်တြုံတၠသ္ၚိဂှ်ဆဵုဂဗဒးသမ္ဘာဇကုဖံက်ပၠန်မံၚ်ကဵုညးတြုံတၞဟ်မွဲမ္ဂးဒၞါဲဆဵုဂှ်ဗာ်ဂစိုတ်မာန်တုဲတြုံဂှ်ဂြိုပ်ဒဴစှ်ေနူဇိုၚ်တၞုၚ်ၜက်နူဇိုၚ်ဂယူသ္ၚိမ္ဂးဂစိုတ်ဟွံဂွံရောၚ်မဒှ်ရ။ကလေၚ်သ္ၚဳရံၚ်ဒုဟ်ဒဏ်ပ္ဍဲဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်မ္ဂးလ္တူနူဒုဟ်ဒဏ်ၜုၚ်တက်ဂှ်ဒုဟ်ဒဏ်ဟီုဂစိုတ်စောဲစပ်ဂှ်ပဵုတုဲဂၠိုၚ်မံၚ်ရ။ညးကလိလောန်ဂှ်ကဵုဂေတ်ကြောဝ်ထ္ၜးပ္ဍဲအကြာဍုၚ်ကီု၊ညးယုတ်သဝ်မွဲကၠတ်စဒးစၞစ၊အရပ်အစပ်ညးပြဲသၠုၚ်တအ်မ္ဂးဒးဒုၚ်ရေက်ထပိုတ်ဇိုၚ်၊တဲအဝယ်ခန္ဓကာယကီု၊ဟီုဂရိုဟ်စောဲစပ်လ္တူပုဏ္ဏားမ္ဂးစဝ်ဖျေံဍာ်ပၟတ်ပ္ဍဲခဍောၚ်ကအ်ကီု၊ဟီုဓမံက်ပ္တိတ်စကလာန်ကာပၞုက်မ္ဂးဒးဒုၚ်ရေက်ထပိုတ်လ္တာ်ကီုသာ်ဝွံဗွဲမဓဇန်ကြာန်ကဵုလဝ်ဒုဟ်ဒဏ်နွံရ။ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံဟိုတ်နူခၞံမဒှ်ကၠုၚ်နူပွိုၚ်ၜိုတ်ရ၀၀သၞာံပြၚ်ရတုဲဟွံကိတ်ညဳတၞဟ်ခြာမံၚ်ကဵုခေတ်ကာလလၟုဟ်မာန်ရ။ဥပမာ-လ္တူသမ္ဘာကလိဂွံကောန်ဇာတ်ဟွံသၟဟ်အစောံ၊ကလိဂွံကောန်ဗြဴသက်သက်မာန်ကီုတအ်ဂှ်နကဵုတၠသ္ၚိအခေါၚ်ထောံကၠေံမန်ကီု၊တၠဂှ်ဖံက်ပၠန်ဒးကဵုဍိက်ဗြဴမဒှ်တၞောဝ်ဇုဇဗလမ္ဂးဒုဟ်ဟွံမွဲသာ်ဝွံတၚ်ဒုၚ်တဲဟွံမာန်တအ်ပါလုပ်မံၚ်နွံရ။ပ္ဍဲအခန်ၜုၚ်တက်ဂှ်ပၠန်ဟီုဂးၜုၚ်တက်ဒးခမဳသၚ်မ္ဂးဒးကလေၚ်ပူဇဴနကဵုပုၚ်၊သွ၊(ပေါက်ပေါက်)၁၀၀သ္ဂးလဝ်တုဲၜုၚ်တက်ဒးညးယဲ၊ညးကြအ်၊ညးဒးလဝ်ဘဲဒဏ်သၟိၚ်၊ပုဏ္ဏာ၊မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်၊ကောန်ၚာ်ပါလုပ်သီုခမဳသၚ်မ္ဂးဒုဟ်ဟွံမွဲဟီုပၠန်တုဲဂတကြဴဟွံကိတ်ညဳလေဝ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ဆက်တုဲညးဂၠေံသြန်ဂှ်ဂြိပ်မ္ဂးညးပါလုပ်နဒဒှ်သက်သဳအခိၚ်ဂၠေံသြန်ဂှ်ဒးလေဲကဵုသီုအိက်သီုတမ်ကီု၊ကောန်ဇာတ်၊ဍိက်၊သ္ၚိဇကုတအ်ဂှ်ကဵုညးမွဲသၟာၚ်တုဲကဵုၚုဟ်မးခန္ဓ၊ၚုဟ်မးသ္ၚိတုဲမှကလေၚ်ကေတ်မာန်ကီု၊ကပှ်ဂွံဒြပ်မ္ဂးဒးပါ်ပရအ်ကေတ်အကြာတၠတိဍာ်တအ်ကီု၊ကောန်ဇာတ်ဟွံကၠောန်ဝတ်ဇၞော်ဍောတ်မိမမ္ဂးဟွံဂွံဒုၚ်စအာဲကီု၊ပ္ဍဲပေါဲဒှ်သၞမွဲဂှ်ညးဓလာ်ထ္ၜးဂၞိန်၊ဂၠိက်မ္ဂးဒှ်ညးကျကီု၊ဒှ်ပြဿနာတိဍာ်ဂှ်ထ္ၜးသက်သဳဟွံမာန်မ္ဂးသ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵုဝါဗ္ၚဂှ်တုဲဂွံပတုဲလဝ်ဒါန်ဗွဲကိုပ်ကၠာမ္ဂးဂွံဇၞးကီု၊ကောန်ဇာတ်၊ဍိက်၊ကွးတအ်ကၠတ်ဒးဒြပ်မိမ၊တၠ၊အ္စာတအ်မ္ဂးဒုဟ်ဟွံမွဲသာ်ဝွံတၚ်တၟေၚ်တၟဟ်တအ်ပါလုပ်မံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။ဗွဲသရောပ်မ္ဂးဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံဒှ်ဓမ္မသာတ်ဖ္ဍိုက်ဗပေၚ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲအရာဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်စပ်ကဵုအမှုအရာပတဝ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊မံၚ်စံၚ်စသုၚ်ဂကူမန်တအ်ဗွဲမဇၞောန်သၠဲကီုရ။ဆဂးဂှ်အတိုၚ်ဂလာန်‘ရာဇဒဏ်ဂှ်အုပ်ဓလီုဓမ္မသာတ်ရ၊ကတိကဝတ်ဂှ်အုပ်ဓလီုရာဇဒဏ်’တုဲဂလိုၚ်လဵုခၞံဗဒှ်လဝ်ဓမ္မသာတ်ကီုလေဝ်တၚ်နၚ်ဓမ္မသာတ်တအ်ဂှ်ဒးဒုၚ်အုပ်ဓလီုကဵုအမိန်ရာဇာဒဏ်သၟိၚ်မာန်တုဲအမိန်သၟိၚ်ဂှ်ကတိကဝတ်ပရေၚ်တုပ်စိုတ်ညးတၠဂဗုတ်ၜါတၠတအ်သရိုဟ်ထောံမာန်ရ။ဗီုလဵုဟီုဟီုရပတဝ်က္ဍိုပ်ကဵုပရေၚ်ညဳသၟဟ်၊ပရေၚ်ဗဗွဲဓဝ်၊ပရေၚ်ဆာန်ကၟိန်ၜိုဟ်သြိုဟ်တအ်ဂှ်သၟိၚ်၊ညးရေၚ်တၠုၚ်ဗုတ်တအ်အဆက်ဆက်ရပ်ဂိုၚ်ကေတ်ဓမ္မသာတ်ဏံတုဲဖျေံကၠုၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်လ္တူအမှုအရာသၟးဟွံကညးဍုၚ်ကွာန်တအ်လေဝ်ဒ္ဂေတ်ဗက်မၚ်မွဲကၠုၚ်ရောၚ်တော်ဆကေတ်မာန်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရလေဝ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံပ္ဍဲဝၚ်သၞောဝ်ဓဝ်မွဲဒမြိပ်ဂှ်ဒှ်ကၠုၚ်ဓမ္မသာတ်မၞုံကဵုအသဝ်ဂုဏ်ဇၞော်ပါဲကၠေံစွံလဝ်ဟွံဂွံမွဲကၞပ်ဒဵုတွဵုတ္ၚဲဏံရ။ကျမ်းကိုးစာရင်းဂကောံဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ကေုာံယေန်သၞာင်ဗုဒ္ဓဘာသာအလုံဒေသရးမန်(၂၀၁၃)။ဝင်မန်ပ္တန်ဍုင်မုတ္တမ(မတၟ)။မတ်မလီု၊တက်တြးပတိတ်လေဝ်ရောင်(မူအပြောံ)။ဇော်အောင်ထွတ်(စာကြည့်တိုက်ပညာ)(၂၀၀၁)။မြန်မာနိုင်ငံ‌ပိဋကတ်တိုက်၊စာကြည့်တိုက်များ(ပထမအကြိမ်)။ရန်ကုန်၊စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်တိုက်။ထွန်းမြိုင်၊မောင်‌(၁၉၂၅)။မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဥပဒေ(ပထမတွဲ-အိမ်ထောင်ခန်း)။ရန်ကုန်၊ဗြိတိသျှဘားမားပုံနှိပ်တိုက်။နိုင်ခင်မောင်လေး(၂၀၀၇)။မွန်သမိုင်း၏ပုံရိပ်များနှင့်အခြားဆောင်းပါးများ(ပထမအကြိမ်)။‌ရန်ကုန်၊လောကနတ်စာပေ။နိုင်ပန်းလှ(၂၀၀၅)။‌ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်း‌(အဋ္ဌမအကြိမ်)။ရန်ကုန်၊အားမာန်သစ်စာပေ။နိုင်မောင်တိုး(၂၀၁၄)။မွန်လူမျိုးတို့၏သမိုင်းအကျဉ်း(ပထမအကြိမ်)။‌ရန်ကုန်‌၊ဆုမိသားစုစာပေ။မြစိန်၊ဦး(၂၀၁၈)။‌မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေ(တေရသမအကြိမ်)။ရန်ကုန်၊ဂုဏ်ထူးစာပေ‌။သိန်းလှိုင်၊ဦး(၂၀၀၀)။ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့သမိုင်း‌သုတေသနအဘိဓာန်။‌ရန်ကုန်၊တက္ကသိုလ်များသမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန၊တက္ကသိုလ်များပုံနှိပ်တိုက်‌။ […]

ကြီးကျယ်ခမ်းနားခဲ့တဲ့ ဟံသာဝတီ ရွှေမြို့တော်

November 28, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeရှေးဟောင်းမြို့တော်ဟံသာဝတီသည်ယခုပဲခူးမြို့နေရာတွင်ရှိခဲ့သောရှေးမွန်နှင့်မြန်မာတို့၏မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။မြို့တော်ဟောင်းသည်ရန်ကုန်မြို့မှမော်တော်ကားလမ်းအကွာအဝေးမိုင်၅၀ကျော်တွင်တည်ရှိသည်။ရှေးနန်းတော်ရာဟောင်းနေရာများသမိုင်းဝင်ဗုဒ္ဓသာသနိကအဆောက်အဦးများနှင့်စေတီပုထိုးများကိုယနေ့တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ဟံသာဝတီခေတ်ဆိုသည်မှာထိုဟံသာဝတီနေပြည်တော်ကြီးစည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့စဉ်ကအချိန်ကိုဆိုလိုသည်။ဟံသာဝတီ(ယခု-ပဲခူး)မင်းနေပြည်ကိုအုပ်စိုးခဲ့သည့်ထင်ရှားသောမွန်ဘုရင်များမှာဝါရီရူမင်းဆက်မှဗညားဦး(အေဒီ၁၃၅၃-၈၅)၊ရာဇာဓိရာဇ်(၁၃၈၅-၁၄၂၃)၊ဘုရင်မရှင်စောပု(၁၄၅၃-၇၂)၊ဓမ္မစေတီ(၁၄ရ၂-၉၂)တို့ဖြစ်ကြပြီးမြန်မာမင်းများထဲမှတပင်ရွှေထီး၊ဘုရင့်နောင်အစရှိသည့်မင်းများဖြစ်ကြသည်။ဟံသာဝတီမြို့တော်တည်ရှိရာအရပ်သည်မိုးများသောဒေသဖြစ်ခြင်း၊ပြင်းထန်သောငလျင်ဒါဏ်ကိုအကြိမ်ကြိမ်ခံရခြင်းတို့ကြောင့်အဖိုးတန်သောရှေးဟောင်းလက်ရာများမှာပျက်စီးခဲ့ရသည်။သို့သော်ကျန်ရှိသောသမိုင်းမှတ်တမ်းများမှလည်းဟံသာဝတီမြို့တော်နှင့်ဟံသာဝတီခေတ်အခြေအနေကိုပြန်လည်လေ့လာသုံးသပ်နိုင်သည်။ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းဟံသာဝတီမြို့တော်၏ရှေးဟောင်းသမိုင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံမှအခြားသောစေတီ၊ပုထိုး၊မြို့ရွာများတွင်တွေ့ရသောဘုရားဗျာဒိတ်တော်အတိုင်းပေါ်ထွန်းလာရခြင်းဟူသောဒဏ္ဍာရီကိုတွေ့ရှိရပါသည်။အဆိုပါဒဏ္ဍာရီမှတ်တမ်းများအရဖေါ်ပြထားသည်မှာဤကဲ့သို့ဖြစ်ပါသည်။သုဝဏ္ဏဘူမိမှလှည့်လည်ကြွချီလာသောဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည်ဟံသာဝတီမြို့တော်ကြီးပေါ်ထွန်းမည့်နေရာဒေသသို့ရောက်ရှိစဉ်ပင်လယ်ပြင်မှပေါ်ထွန်းနေသောအငူပေါ်တွင်ဟင်္သာဖိုမတို့ကိုတွေ့မြင်တော်မူကြောင်း၊ထိုကုန်းအငူလေးမှာကျဉ်းမြောင်းလှ၍ဟင်္သာဖိုမယှဉ်တွဲနားနေစရာမရှိကြောင်း၊ထို့ကြောင့်ဟင်္သာဖို၏ကျောကုန်းပေါ်တွင်ဟင်္သာမကနား၍ဗုဒ္ဓဘုရားအားတောင်ပံယှက်ကာပူဇော်ကြောင်း၊ထိုအခါဘုရားရှင်ကပြုံး၍ဤနေရာတွင်နောင်အခါဟံသာဝတီပြည်ကြီးဟူ၍တိုးတက်စည်ပင်လာပြီး၊သာသနာတော်လည်းဖွံ့ဖြိုးထွန်းကားလာမည်ဖြစ်ကြောင်းဟံသာဝတီရှေးသမိုင်းများတွင်နိဒါန်းချီရေးသားလေ့ရှိကြသည်။ထိုဟင်္သာဖိုပေါ်ဟင်္သာမနားနေပုံပန်းပုရုပ်တုအားယခုပဲခူးမြို့အတွင်းတွင်အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုအဖြစ်ပြုလုပ်ထားပြီး၊ထိုနိမိတ်ပုံသည်ယခုပဲခူးတိုင်း၏သင်္ကေတအမှတ်တံဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။ဟံသာဝတီခေတ်သုံးခေတ်ဘုရား၊စေတီသမိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့်ရှေးဟောင်းကျမ်းများ၊ကျောက်စာများအရဟံသာဝတီခေတ်အားခေတ်သုံးခေတ်ပိုင်းခြားနိုင်ကြောင်းသမိုင်းသုတေသီများကဆိုကြသည်။ပထမပိုင်းမှာသမလမင်းမှအစပြုကာတိဿမင်းအထိခေတ်ဖြစ်သည်။ဒုတိယခေတ်မှာဝါရီရူမင်းလက်ထပ်မှဗညားဦး၊ရာဇဓိရာဇ်၊ရှင်စောပုဓမ္မစေတီမင်းတို့ပါဝင်ပြီး၊သုရှင်တကာရွတ်ပိမင်းထိခေတ်ဖြစ်ပြီး၊တတိယခေတ်မှာတောင်ငူမင်းများဖြစ်သောတပင်ရွှေထီးမှအစပြုကာငါးဆူဒါယကာထိခေတ်ဖြစ်သည်။[၁]ရာဇာဓိရာဇ်မပါလျင်ဟံသာဝတီခေတ်အကြောင်းပြီးပြည့်စုံမည်မဟုတ်ပေ။ထို့အပြင်အင်းဝခေတ်နှင့်ဆက်စပ်နေသောအင်းဝ-ဟံသာဝတီအနှစ်၄၀ကြာစစ်ပွဲသည်ဟံသာဝတီခေတ်အကြောင်းကိုတစိတ်တပိုင်းဖွင့်ဆိုပြနေပေသည်။ဟံသာဝတီခေတ်စစ်ရေး၊နိုင်ငံရေးဟံသာဝတီခေတ်နိုင်ငံရေးသည်သက်ဦးဆံပိုင်ပဒေသရာဇ်စနစ်ပင်ဖြစ်သောကြောင့်အာဏာကိုအဓိကပိုင်သူမှာဘုရင်သာဖြစ်လေသည်။ဟံသာဝတီခေတ်တွင်စစ်ပွဲပေါင်းများစွာဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊အများစုမှာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်အချင်းချင်းနယ်မြေလုရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ဂုဏ်သိက္ခာအရသော်လည်းကောင်းဖြစ်ပွားခဲ့သောစစ်ပွဲများဖြစ်သည်။ဟံသာဝတီခေတ်တွင်မွန်ဘုရင်များထဲမှရာဇာဓိရာဇ်သည်ထင်ရှားပြီး၊မြန်မာများဘက်မှတပင်ရွှေထီးနှင့်ဘုရင့်နောင်တို့သည်ထင်ရှားပေသည်။မွန်ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်သည်အင်းဝနှင့်နှစ်ပေါင်း၄၀ကျော်စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ထိုစစ်ပွဲနှင့်အတူမွန်သူရဲကောင်း၊မြန်မာသူရဲကောင်းများလည်းပေါ်ထွန်းခဲ့ပေသည်။တပင်ရွှေထီးနှင့်ဘုရင့်နောင်တို့လက်ထက်တွင်လည်းသူရဲကောင်းများထွန်းကားခဲ့ပြီး၊အဆိုပါမွန်နှင့်မြန်မာစစ်ဘုရင်များသည်သူရဲကောင်းများကိုချစ်ခင်မြှောက်စားသူများလည်းဖြစ်ကြသည်။ထို့ကြောင့်ဟံသာဝတီ၏စစ်ရေးသမိုင်းတွင်သူရဲကောင်းများသည်ထင်ရှားသောကဏ္ဍမှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ရာဇာဓိရာဇ်၏သူရဲကောင်းများရာဇာဓိရာဇ်သည်ဟံသာဝတီထီးနန်းကိုရရှိရန်အတွက်စစ်ခင်းယူခဲ့ရသည်။အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်နှင့်လည်းအနှစ်လေးဆယ်ကြာစစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ထိုစစ်ပွဲများတွင်ရာဇာဓိရာဇ်သည်ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သကဲ့သို့၊သူရဲကောင်းများကိုဦးဆောင်တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်လည်းရှိသည်။ရာဇာဓိရာဇ်၏မွန်သူရဲကောင်းများထဲတွင်၊ဗိုလ်မင်းဗြတ်ဇ၊လဂွန်းအိန်၊သမိန်ဗရမ်း၊အဝနံနိုင်(အဝနိုင်)၊ဥပါကောင်း၊အဲမွန်ဒယာတို့မှာအထင်ရှားဆုံးဖြစ်ကြသည်။ထိုသူများ၏ကတိသစ္စာတည်ကြည်မူ့၊သူရဲကောင်းပီသမူ့များကြောင့်စစ်ရပ်နားစဉ်အချိန်တွင်တဖက်သူရဲကောင်းများကပင်ဖိတ်ခေါ်ချီးကျူးကြသည်ဟုဆိုသည်။[၂]သာသနာရေးနှင့်စေတီ၊ပုထိုးများဟံသာဝတီခေတ်တွင်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည်အဓိကအားဖြင့်စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့သော်လည်းအခြားမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၊တန္တရဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းနှင့်အိန္ဒိယမှလာသောဗြဟ္မာဏဘာသာများလည်းအတန်အသင့်ထိုးဖေါက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ထေရဝါဒကိုထောက်ခံအားပေးသည့်ဓမ္မစေတီ၊ဘုရင့်နောင်တို့ကဲ့သို့ဘုရင်များလက်ထက်တွင်မဟာယာနနှင့်တန္တရဂိုဏ်းဝင်ဗုဒ္ဓဘာသာအကြွင်းအကျန်များရှိနိုင်သော်လည်းငုတ်လျှိုးနေမည်မှာသေချာပေသည်။ကျန်ရှိခဲ့သောစေတီ၊ပုထိုးများမှလက်ရာကိုကြည့်၍ဟိန္ဒူဝါဒများလည်းအမြစ်သန်အားကောင်းခဲ့ကြောင်းခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။တိဿဘုရင်လက်ထက်တွင်ဗြဟ္မဏဘာသာကိုအဓိကအားပေးပြီး၊ဗုဒ္ဓဘာသာကိုအထူးဆန့်ကျင်ခဲ့ကြောင့်ကျမ်းစာများတွင်ဖေါ်ပြပါရှိလေသည်။ထို့နောက်ဘုရင်ကြီးမှအကျွတ်တရားရကာဗုဒ္ဓဘာသာကိုပြန်လည်သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြောင်းလည်းဖေါ်ပြကြသည်။မွန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သောဟံသာဝတီကိုစိုးစံသွားသည့်ဘုရင်များသည်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုသက်ဝင်ယုံကြည်သောမင်းများဖြစ်၍ထိုမင်းများလက်ထက်၌ဗုဒ္ဓဘာသာသည်ရာမညတိုင်းတွင်ထွန်းလင်းတောက်ပခဲ့လေသည်။ဗုဒ္ဓဘာသာပြန့်ပွားရေးကိုအထူးအလေးပေးဆောင်ရွက်ခဲ့သောမွန်ဘုရင်များထဲတွင်ဘုရင်မကြီးရှင်စောပုနှင့်ဓမ္မစေတီမင်းတို့မှာအလွန်ပင်ထင်ရှားလေသည်။ဘုရင်မကြီးရှင်စောပုသည်သက်တော်၆၆နှစ်မှနတ်ရွာစံသည့်၇၈နှစ်ထိဆယ့်နှစ်နှစ်လုံးလုံးရွှေတိဂုံစေတီတော်၏အနောက်ဘက်တွင်မြို့သစ်တည်ထောင်နေထိုင်ကာမောင်တော်၊သားတော်၊တူတော်တို့တည်ထားခဲ့သည့်ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကိုအစစအရာရာပြည့်စုံမူ့ရှိအောင်ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့လေသည်။ယနေ့ရွှေတိဂုံစေတီတော်ရှိရှိပြည့်စုံမူ့အဝ၀သည်ဘုရင်မရှင်စောပု၏ကုသိုလ်ကောင်းမူ့များများစွာပါဝင်နေသည်။ရှင်စောပုသည်၁၂နှစ်တိုင်တိုင်ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီးကိုစိတ်တိုင်းကျပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးအေဒီ၁၄၇၁တွင်ရွှေတိဂုံစေတီတော်အားသလွန်ပေါ်မှအာရုံပြုရင်းဇီဝိန်ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့လေသည်။ရှင်စောပု၏သင်္ချိုင်းတော်အားရန်ကုန်မြို့၊စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊မြေနီကုန်းရှိ၊ရှင်စောပုလမ်း၊ရှင်စောပုကျောင်းတိုက်တွင်ယနေ့တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ရှင်စောပုနောက်ဟံသာဝတီထီးနန်းကိုဆက်ခံခဲ့သောသမက်တော်ဓမ္မစေတီလက်ထပ်တွင်သာသနာတော်ပြန့်ပွားရေးအတွက်အထူးပင်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ရဟန်းဘဝမှလူထွက်ကာမင်းဖြစ်ခဲ့သောဓမ္မစေတီမင်းသည်ဘုရားတည်ခြင်းအစရှိသော်ကိစ္စများသာမကသာသနာသန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေးအတွက်လည်းအလေးပေးလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ထူးခြားသောဆောင်ရွက်ချက်မှာရဟန်းတော်များအတွက်အရေးကြီးသည့်သိမ်ကိစ္စအနေဖြင့်ကလျာဏီသိမ်တော်အားတည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။သူ၏ကောင်းမှုများကိုကမ္ပည်းထိုးလေ့ရှိသည့်အတိုင်းသီဟိုဠ်သို့ရဟန်းတော်များစေလွှတ်ခြင်း၊ကလျာဏီသိမ်သမုတ်ခြင်းတို့ကိုကျောက်စာရေးထိုးမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ရွှေတိဂုံစေတီတော်တွင်လည်းကျောက်စာများရေးထိုးခဲ့ပြီး၊ရွှေတိဂုံစေတီတော်တွင်လှူဒါန်းခဲ့သောဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းမှာလည်းထင်ရှားသည်။ထိုခေါင်းလောင်းသည်ယခုအခါဒေါပုံမြစ်အောက်ခြေတွင်နစ်မြုပ်နေသည်။[၃]ထင်ရှားသောဘုရား၊စေတီ၊ပုထိုး၊သာသနိကအဆောက်အဦးများဟံသာဝတီမင်းနေပြည်ကိုအုပ်စိုးသောဘုရင်များသည်ဘုရား၊စေတီ၊ပုထိုးများကိုလည်းတည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့ပြီးသာသနာစည်ပင်ရေးအတွက်မင်းအဆက်ဆက်ရွက်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ထိုဘုရား၊စေတီ၊ပုထိုးနှင့်သာသနိကအဆောက်အဦးများမင်းအဆက်ဆက်ကအဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ခဲ့ကြသကဲ့သို့၊မိမိတို့လက်ထပ်တွင်မှစတင်လှူဒါန်းဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်းများလည်းရှိသည်။ရွှေမောဓောစေတီဟံသာဝတီမြို့တော်၏ဘုရားစေတီများအနက်ရွှေမောဓောစေတီသည်ရှေးအကျဆုံးနှင့်အထင်ရှားဆုံးစေတီတဆူဖြစ်သည်။ရွှေမောဓောစေတီတော်အားမည်သည့်ခုနှစ်တွင်မည်သူကတည်ထားခဲ့ကြောင်းကိုမူကွဲအမျိုးမျိုးရှိသော်လည်းရှေးဟောင်းစေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ကြောင်းသမိုင်းဆရာများတညီတညွတ်တည်းလက်ခံထားကြသည်။ဟံသာဝတီပြည်ကိုအုပ်စိုးသောမွန်ဘုရင်များနှင့်မြန်မာဘုရင်အဆက်ဆက်ပြုပြင်မွမ်းမံလှူဒါန်းခဲ့သောစေတီတစ်ဆူလည်းဖြစ်သည်။ဆုတောင်းပြည့်သောကြောင့်ဘုရင်များ၊မင်းညီမင်းသားများသည်စစ်ထွက်ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်းနိုင်ငံရေးအာဏာအတွက်သော်လည်းကောင်းအသီးသီးဆုတောင်းခဲ့ကြသည်ဟုကျမ်းစာအချို့တွင်ဖေါ်ပြထားသည်။ဟံသာဝတီခေတ်တွင်သာမကနောက်ပိုင်းခေတ်ဖြစ်သောအင်းဝ၊ကုန်းဘောင်ခေတ်များမှဘုရင်များလည်းမွမ်းမံလှူဒါန်းခဲ့ကြသည်။ငလျင်ဒါဏ်ကြောင့်လည်းအကြီးအကျယ်ပျက်စီးယိုယွင်းခဲ့ရသေးသည်။ယခုအခါပဲခူးမြို့အလယ်တွင်ရှိပြီးဟံသာဝတီခေတ်မှရှေးအကျဆုံးကျန်ရစ်ခဲ့သည့်ပဲခူးမြို့၏အထင်ကရကျက်သရေဆောင်စေတီတော်လည်းဖြစ်သည်။ကျိုက်ကိုဘုရားထင်ရှားသောရှေးဟောင်းဘုရားများအနက်ကျိုက်ကိုဘုရားလည်းပါဝင်ပြီးဘုရင့်နောင်လက်ထပ်တွင်လှုပ်ခဲ့သောငလျင်ကြီးတွင်အခြားဘုရားများနည်းတူပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။ဘုရားကြီးအားဘုရင့်နောင်မင်းလက်ထက်တွင်ပင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။အနောက်ဘက်လွန်မင်းလက်ထက်တွင်ထီးတော်သစ်တင်ခဲ့ကြောင်းသိရပေသည်။နဝဒေးကြီးမှာရွှေပြည်ရွာပြန်ဟုချီကာကျိုက်ကိုဘုရားတိုင်ရတုကိုစပ်ဆိုခဲ့သည်။ကျိုက်ကိုဘုရားပွဲအားနတ်တော်လတွင်ကျင်းပလေ့ရှိကြောင်းနဝဒေးကြီး၏ဟံသာဝတီမြို့ဘွဲ့ရတုတွင်တွေ့ရှိနိုင်လေသည်။အခြားရှေးဟောင်းစေတီများဟံသာဝတီတွင်ရွှေမောဓောစေတီတော်နှင့်မရှေးမနှောင်းကာလတွင်တည်ခဲ့သည်ဟုယူဆရသောအခြားရှေးဟောင်းစေတီများလည်းရှိသေးသည်။ထိုစေတီများမှာ-ပဲခူးမြို့ထန်းတောကြီးရွာရှိရွှေမောဌောဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ပဲခူးမြို့ကဝမြို့နယ်ရှိမြင်းမငူရွာဓမ္မသိုက်ဘုရား၊ပဲခူးမြို့နယ်မို့ခိုင်ကြီး၊မို့ခိုင်ကလေးဘုရား၊ပဲခူးမြို့ဖလေးရွာရှိကျိုက်မကော်ဘုရားအစရှိသည့်ဘုရားများမှာရွှေမောဓောသမိုင်းနှင့်မူလသမိုင်းကြောင်းအားဖြင့်တပြိုင်တည်းဆင်းသက်လာခဲ့သည့်ဘုရား၊စေတီများဖြစ်ကြောင်းမွန်ကျောက်စာများတွင်ဖေါ်ပြပါရှိလေသည်။ထို့ပြင်ပဲခူးမြို့ကျောက်တိုင်ကန်ကျေးရွာရှိဘုရားခုနစ်ဆူခေါ်ကျိုက်ပေါဘုရားကိုသမလမင်းဆက်တွင်နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သောတိဿမင်းနှင့်မိဖုရားကြီးသုဘဒ္ဒါတို့တည်ထားခဲ့ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ရှင်စောပုနှင့်ဓမ္မစေတီမင်းလက်ထက်တွင်ပြင်ဆင်တည်ထားခဲ့ကြောင်းကိုလည်းကောင်းမွန်ဘာသာဖြင့်ရေးထိုးထားသောဘုရားခုနစ်ဆူကျောက်စာကြီးငယ်များအရသိရပေသည်။ရွှေသာလျောင်းရုပ်ပွားတော်ကြီးရွှေသာလျောင်းရုပ်ပွားတော်ကြီးသည်ယခုအခါပဲခူးမြို့၏အထင်ရှားဆုံးစေတီ၊ပုထိုး၊ရုပ်ပွားတော်များအနက်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ဘုရားသမိုင်းအရသမလမင်းဆက်၁၇ဆက်မှ၁၃ဆက်မြောက်ဖြစ်သောမိဂါဒိဗ္ဗမင်းလက်ထက်တွင်တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။နှစ်ကာလများကြာသောအခါအန္တာရာယ်အမျိုးမျိုးကြောင့်ကျိုးပဲ့ပျက်စီးခဲ့ရပြီးအင်္ဂလိပ်လက်ထက်တွင်မှအုတ်များတူးဖေါ်ရန်ဘုရားကုန်းတော်အားတူးရာမှပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ရွှေမောဓောစေတီဂေါပကအဖွဲ့များနှင့်ပဲခူးမြို့သူ၊မြို့သားတို့၏ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်ပန်းရံကျော်များနှင့်ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်များအနက်အချိုးအစားပြေပြစ်ဆုံးဟုဖူးမြင်ရသူတိုင်းကပြောကြသည်။သင်္ဘောဘုရားသင်္ဘောဘုရားမှာလည်းသမလမင်းနောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သောတိဿမင်း၏ကောင်းမှုပင်ဖြစ်ကြောင်းရာဇဝင်များတွင်ပြဆိုကြသည်။အင်းဝနှင့်ဟံသာဝတီတို့ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲတစ်ခုအားသင်္ဘောဘုရားပေါ်မှရဟန်းတော်များတက်ရောက်ကြည့်ခဲ့ကြသည်ဟုရာဇဝင်အဆိုများလည်းရှိကြသည်။ဗညားဦးမင်းဆက်တွင်အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သောရာဇာဓိရာဇ်လက်ထက်တွင်ကြီးကျယ်သောဘုရား၊စေတီများတည်ထားခဲ့သည်ဟူ၍အခိုင်အလုံပြဆိုချက်များမတွေ့ရပေ။သို့သော်ရာဇာဓိရာဇ်သည်အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်၏သမီးတော်နှင့်သမက်ကိုသုံ့ပန်းအဖြစ်ဖမ်းမိရာမှလက်ပန်းပေါင်းခတ်လေရာထိုဒေသ၌ဘုရားတစ်ဆူတည်ခဲ့ပြီးယင်းကိုကျက်ကနက်ဟုခေါ်ကြောင်းရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်း၌ပြဆိုလေသည်။ကလျာဏီသိမ်တော်ကြီးအကျယ်တဝင့်ဖော်ပြထားသောဆောင်းပါး-ကလျာဏီသိမ်တော်ကြီးကလျာဏီသိမ်တော်သည်ဓမ္မစေတီမင်း၏ကောင်းမူ့ကုသိုလ်များအနက်အထင်ရှားဆုံးနှင့်ဂုဏ်အယူထိုက်ဆုံးသိမ်တော်ဖြစ်သည်။သိမ်ရှိသော်လည်းသိမ်မစင်ကြယ်လျင်ရဟန်းမဖြစ်ဟူသောကြောင့်စင်ကြယ်မွန်မြတ်သောသိမ်သမုတ်နိုင်ရန်ဓမ္မစေတီမင်းကအားပေးကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ငလျင်ဒဏ်နှင့်အခြားသောရာသီဥတုဘေးများကြောင့်အကြိမ်ကြိမ်ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ပြည်သူများမှလည်းအဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ခဲ့ကြသောသိမ်တော်ကြီးဖြစ်သည်။မဟာစေတီဟံသာဝတီခေတ်တစ်လျှောက်တွင်ဘုရား၊စေတီများနှင့်သာသနာရေးအဆောက်အဦးများစွာကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည့်မင်းများအနက်ဓမ္မစေတီမင်းနှင့်ဘုရင့်နောင်တို့သည်အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။မဟာစေတီမှာဘုရင့်နောင်၏ကောင်းမှုများအနက်အကြီးကျယ်ဆုံးနှင့်အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ဘုရင်ဖြစ်ပြီးကိုးနှစ်အကြာတွင်တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးအလျင်အမြန်နှင့်အချိန်တိုတိုအတွင်းတည်ထားခဲ့ရသဖြင့်ဘုရားတည်ပြီးသုံးနှစ်ခန့်အကြာတွင်ပြိုကျခဲ့သည်။ဘုရင့်နောင်မင်းကြီးကပင်ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့ပြီး၊ငလျင်ဒဏ်ကြောင့်ပြိုကျရာတွင်လည်းထပ်မံပြုပြင်ခဲ့ရလေသည်။ဘုရင့်နောင်သည်ကြွယ်ဝချမ်းသာသောဘုရင်ဖြစ်သောကြောင့်အဖိုးတန်ကျောက်မြတ်ရတနာများစွာကိုဌာပနာထည့်သွင်းပူဇော်ခဲ့ကြောင်းရာဇဝင်များတွင်ပါရှိသည်။မဟာဝိဇယစေတီတော်မဟာဝိဇယစေတီတော်သည်ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏အမှတ်တရအဖြစ်ဆုံးစေတီတော်ဖြစ်သည်။တပင်ရွှေထီးနတ်ရွာစံသောကြောင့်အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်သွားသောမြန်မာနိုင်ငံအားပြန်လည်စုစည်းရာတွင်ဟံသာဝတီမြို့တော်ကိုလည်းပြန်လည်တိုက်ခိုက်ယူခဲ့ရသည်။ဟံသာဝတီမြို့အားသမိန်ထောရာမကိုနိုင်၍သိမ်းနိုင်လျင်ဤနေရာတွင်ဘုရားတည်မည်ဟုအဓိဌာန်ပြုခဲ့သည်။အဓိဌာန်ပြုပြီးနှစ်ပေါင်း၂၅အကြာတွင်မဟာဝိဇယစေတီကိုတည်ခဲ့သည်။ဘုရင့်နောင်သည်မြေစိုက်စေတီတော်ကြီးများအပြင်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကိုလည်းလှူဒါန်းခဲ့သေးသည်။သို့သော်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်ဘုရင့်နောင်၏ကောင်းမှုများစွာမှာပျောက်ဆုံးနေသည့်အဖြစ်သို့ရောက်ရှိနေလေသည်။နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးဟံသာဝတီခေတ်နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးအားခေတ်သုံးခေတ်အဖြစ်ပိုင်းမြင်ကြည့်ရှု့သင့်သည်ဟုစာတမ်းရှင်မောင်သော်မှတင်ပြထားသည်။ပထမပိုင်းအားမွန်ဘုရင်ဗညားဦးမှစကာသုရှင်တကာရွတ်ပိမင်းအထိအုပ်စိုးချိန်၁၃၆၉မှ၁၅၃၉ထိပထမဟံသာဝတီခေတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊တပင်ရွှေထီးမှစ၍နန္ဒဘုရင်နန်းကျချိန်ထိ၁၅၄၆ခုနှစ်မှ၁၅၉၉ခုနှစ်အတွင်းအားဒုတိယခေတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊သမိန်ထောဗုဒ္ဓကေတိအုပ်စိုးသည့်၁၇၄၀မှအလောင်းမင်းတရားကြီးပဲခူးကိုသိမ်းပိုက်သည့်၁၇၅၇အထိတတိယခေတ်အဖြစ်လည်းကောင်းသုံးပိုင်းခွဲခြားပြသည်။ဗညားဦးသည်မုတ္တမမှ၁၃၆၃ခုနှစ်လောက်တွင်စွန့်ခွာခဲ့ပြီး၁၃၆၉ခုနှစ်တွင်ပဲခူးသို့အပြီးအပိုင်ပြောင်းရွေ့ကာဟံသာဝတီမြို့တော်သစ်ကိုတည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ထိုအချိန်မှစတင်ကာဟံသာဝတီသည်နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးစတင်ခဲ့သည်ဟုပြောဆိုနိုင်လေသည်။ဗညားဦးသည်အင်းဝမှမြန်မာဘုရင်မင်းကြီးစွာနှင့်မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာယိုးဒယားရန်အားခုခံရန်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ရာဇာဓိရာဇ်လက်ထက်အင်းဝနှင့်စစ်ဖြစ်နေချိန်တွင်ယိုးဒယားမှလာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်းရာဇာဓိရာဇ်မှပြန်လည်တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ရာဇာဓိရာဇ်၏သားတော်ဗညားရံလက်ထက်၁၃၄၅ခုနှစ်တွင်အီတလီပြည်ဗင်းနစ်မြို့သားနီကိုလိုဒီကွန်တီ(NicolodiConti)ဆိုသူမြန်မာပြည်သို့ရောက်လာသည်။အင်းဝကိုလည်းရောက်ခဲ့သည်။ဟံသာဝတီကိုလည်းရောက်ကာပဲခူးတွင်လေးလခန့်နေထိုင်သွားခဲ့သည်။သူသည်မြန်မာပြည်သို့ပထမဆုံးရောက်ရှိသောဥရောပတိုက်သားဟုသမိုင်းဆရာများကဆိုကြသည်။ဓမ္မစေတီမင်း၏သားတော်ဗညားရံလက်ထက်တွင်လည်းအီတာလျံလူမျိုးနှစ်ဦးရောက်ရှိခဲ့သေးသည်။သူတို့နှစ်ဦးလုံးမှာကုန်သည်များသာဖြစ်ကြသည်။ဘုရင်မရှင်စောပုလက်ထက်တွင်လည်းရုရှားလူမျိုးနီကီတင်ဆိုသူဟံသာဝတီမြို့သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသော်လည်းအချို့သမိုင်းဆရာများကထိုအချက်ကိုလက်မခံလိုကြပေ။အကြောင်းမှာနီကီတင်ရေးသားသည့်မှတ်တမ်းသည်မြန်မာပြည်အကြောင်းတစ်မျက်နှာလောက်သာပါဝင်ပြီးသူကိုယ်တိုင်သာရောက်ရှိခဲ့ပါကထို့ထက်ပို၍ပြည့်ပြည့်စုံစုံရေးနိုင်ကြမည်ဟုယူဆကြသည်။သူရေးသားထားသောပဲခူးမြို့သည်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ကြောင်း၊အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားများလာရောက်ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားကြောင်းအစရှိသည့်အကြောင်းများသည်အိန္ဒိယကုန်သည်များထံမှတဆင့်စကားသာဖြစ်နိုင်ကြောင်းသမိုင်းပညာရှင်အချို့ကသုံးသပ်ကြသည်။လမ်းပန်းအသစ်ရှာဖွေကာရောက်ရှိလာကြသည့်ဥရောပတိုက်သားများမှာထိုဒေသ၏တိုင်းပြည်အခြေအနေ၊ကုန်ကူးနိုင်မူ့အလားအလာ၊ဒေသထွက်ကုန်များကိုစုံစမ်းပြီးမိမိတို့ကိုစရိတ်ပေးလွှတ်သောအရင်းရှင်များအားပြန်လည်တင်ပြကြသည်။ထိုကဲ့သို့သောရည်ရွယ်ချက်မျိုးဖြင့်နီကိုလိုဒီကွန်တီ၊စတီဖင်နို၊ဗာတီမာအစရှိသည့်ကုန်သည်များသည်၁၆ရာစုအစတွင်မြန်မာပြည်သို့ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ခရီးသွားဟန်လွှဲသဘောမျိုးဖြင့်လမ်းစရိတ်စရန်ကုန်ပစ္စည်းအချို့အားလည်းအစမ်းယူလာခဲ့ကြသည်။စတင်ဖီနိုသည်သူပါလာသည့်ကုန်များကိုဗညားရံအားရောင်းချခဲ့ပြီးကုန်ဘိုးရအောင်၁၈လမျှစောင့်ခဲ့ရသည်ဟုမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ဒီကွန်တီ၏မှတ်တမ်းအရမြန်မာလူမျိုးများသည်တလင်တမယားစနစ်ကိုလိုက်နာကြကြောင်း၊ပေါင်တွင်ထိုးကွင်းထိုးတတ်ကြောင်း၊သရဏဂုံသုံးပါးအားရိုသေပြီး၊စာရေးလျင်ထန်းရွက်ပေါ်မှာရေးကြောင်း၊ဆင်ဖြူများကိုအလေးအမြတ်ထားရုံသာမကရွှေနှင့်ကျောက်မြတ်ရတနာများစီခြယ်ပြုလုပ်ထားသောရွှေကြိုးများနှင့်ချည်သည်ဟုမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ဗာတီမာကမူပဲခူးမင်းသည်သနားကရုဏာရှိပြီးမင်းမူထမ်းများနှင့်အရောတဝင်နေကြောင်း၊ကလေးများနှင့်လည်းစကားပြောကြောင်း၊ဘုရင်၏ကိုယ်တွင်ဝတ်ဆင်ထားသည့်ပတ္တမြား၏တန်ဖိုးသည်မြို့ကြီးတစ်မြို့၏တန်ဖိုးလောက်ရှိကြောင်း၊ပဲခူးမြို့တွင်အိမ်ကြီး၊အိမ်ကောင်းများဖြင့်ပြည့်နေကြောင်း၊နန်းတော်ကိုကျောက်ဖြင့်ဆောက်လုပ်ကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။သူ၏မှတ်တမ်းမှာပင်ထိုတိုင်းပြည်သည်အဖိုးတန်သစ်ပေါများကြောင်း၊ဆင်လည်းအမြောက်အမြားရှိကြောင်း၊အကြီးအကျယ်ရောင်းဝယ်သောပစ္စည်းများမှာချိပ်၊ကရမက်သား၊ဝါဂွမ်း၊ပိုး၊ပတ္တမြားတို့ဖြစ်ကြောင်း၊ယင်းပစ္စည်းများရောင်းဝယ်မူ့မှဘုရင်သည်အခွန်တော်များစွာရကြောင်းစသည်ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။ဒုတိယဟံသာဝတီခေတ်တပင်ရွှေထီးလက်ထက်လောက်မှစတင်ကာပေါ်တူဂီများသည်မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။တောင်ငူဘုရင်တပင်ရွှေထီးသည်ဟံသာဝတီကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနှစ်နှစ်အကြာတွင်မုတ္တမကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲတွင်နှစ်ဘက်စလုံးမှပေါ်တူဂီသေနတ်ကိုင်ကြေးစားစစ်သားများဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မုတ္တမမြို့စားစောဗညား၏ပေါ်တူဂီကြေးစားစစ်သားများသည်တပင်ရွှေထီးဘက်သားပေါ်တူဂီများနှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည့်အတွက်မုတ္တမသည်တပင်ရွှေထီးလက်ထဲသို့အလျင်အမြန်ကျရောက်ခဲ့ပေသည်။ […]

ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်၏ အမတ်ဒိန်မဏိရွတ် အကြောင်းသိကောင်းစရာ…

November 26, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeအမတ်ဒိန်သည်ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်ကိုခစားသောထူးချွန်သည့်အမတ်များထဲမှတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။အမတ်ဒိန်မဏိရွတ်ဟူ၍လည်းထင်ရှားသည်။”အမတ်ဒိန်”ဆိုသည်မှာနေကဲ့သို့ထွန်းလင်းပြီး”မဏိရွတ်”ဆိုသည်မှာပတ္တမြားရတနာနှင့်တူသောဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ဟံသာဝတီဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်သည်မြန်မာဘုရင်မင်းခေါင်နဲ့အပြိုင်မွန်-မြန်မာနှစ်၄၀စစ်ပွဲကိုဆင်နွှဲခဲ့သူဖြစ်သည်။ရာဇာဓိရာဇ်ဤမျှနှစ်ကြာရှည်စွာဘုန်းတန်ခိုးကြီးခဲ့ရာမှာ၎င်းကိုယ်တိုင်တော်သလို၎င်းပိုင်ဆိုင်သောသူရဲကောင်းများ၏ပံ့ပိုးမှု၊စွမ်းဆောင်မှုကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ရာဇာဓိရာဇ်သည်မင်းကန်စီ၊သမိန်ဗြတ်ဇ္ဇ၊အမတ်ဒိန်၊လဂွန်းအိမ်၊ဥပါကောင်း၊အဲမွန်ဒရာစသည်တို့အပြင်ထူးချွန်ထက်မြက်သောအခြားအမတ်သူရဲကောင်းများစွာကိုပိုင်ဆိုင်ထားသူဖြစ်သည်။မဏိရွတ်ဘွဲ့ရရှိခြင်နန်းတက်ပွဲညီလာခံတွင်ရာဇာဓိရာဇ်မိန့်တော်မူသည်မှာ”ငါ၏စက်ခုနှစ်ဖက်တွင်မျက်စိနှစ်လုံးတွင်ငြောင့်စူးဝင်ခဲ့သည်မှာတစ်ဖက်ကထွက်သွားပြီ။ကျန်တစ်ဖက်တွင်မထွက်သေး”ဟုမိန့်တော်မူ၏။ယင်းခဏတွင်အမတ်ဒိန်သည်ပုဆစ်တုပ်လျက်”ရွှေနန်းရှင်မိန့်သည်ကားတစ်ပါးသူမဟုတ်။ကျွန်ုပ်အားဆိုလိုခြင်းဖြစ်ကြောင်းကျွန်ုပ်သိပါသည်။အရှင်မင်းသားသည်ဒဂုန်၌ရှိစဉ်အခြားမှူးမတ်တွေကကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်ကြသည်။စားအားဖြင့်အကြံအစည်များကိုလည်းကောင်း၊အကြောင်းအရာများကိုလည်းကောင်းမပြတ်ပင်ပို့ကြသည်။ကျွန်ုပ်မူကားအရှင့်သားတော်နှင့်ဆက်သွယ်မှုမပြုခဲ့သည်လည်းတစ်ချက်၊အခြားတစ်ချက်ကားအရှင့်သားတော်သည်ပဲခူးမြို့သို့ဝင်စဉ်ကကျွန်ုပ်သည်မြို့တံခါး(မောတရုတ်တံခါး)တစ်ဖက်ကိုသာဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ယင်းသို့ဖြစ်တောကြောင့်ကျွန်ုပ်ကိုမျက်၍မျက်စိတစ်ဖက်တွင်ငြောင့်မထွက်သေးဟုအရှင်မင်းကြီးမိန့်ကြားတော်မူကြောင်းကိုကျွန်ုပ်သိပါသည်”ဟုလျှောက်လျှင်ရာဇာဓိရာဇ်က”အမတ်ဒိန်နင့်အပြစ်သည်မျှရှိသည်ကိုနင်သိပြီးဖြစ်၍ပသို့နင့်အားငါစီရင်ရမည်နည်း။ငါ့အားမြို့တွင်းသို့နင်ဝင်ခွင့်မပေးလို။ငါ့မှာဗိုလ်ခြေအင်အားများ၍သာနင်ကတံခါးတစ်ဖက်ဖွင့်ပေးသည်။ငါ့ဗိုလ်ပါနည်းခဲ့မူကားတံခါးကိုတစ်ချပ်မျှနင်ဖွင့်ပေးမည်မဟုတ်၊နင့်အပြစ်နှင့်မရူးအပြစ်အတူတူ”ဟုဒေါသနှင့်မိန့်၏။အမတ်ဒိန်လည်းသုံးကြိမ်မျှဦးခိုက်၍လျှောက်ပြန်၏။”ကျွန်ုပ်၏အပြစ်နှစ်ရပ်အတွက်သတ်လျှင်သေရပါမည်။ချမ်းသာပေးကရှင်ရမည်ပင်။စင်စစ်သော်ကားကျွန်ုပ်သည်ခမည်းတော်ဆင်ဖြူရှင်၏သစ္စာခံ၊ရွှေဖဝါးတော်အောက်ကကျွန်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ဆင်ဖြူရှင်၏ရန်သူဖြစ်ပါကမည်သူ့ကိုမဆိုကျွန်ုပ်အသက်ပေး၍တိုက်ခိုက်ရမည်ဟုသစ္စာဆိုထားသည်။အရှင့်သားတော်သည်ဒဂုန်၌ရှိခြားနားစဉ်ကဆင်ဖြူရှင်၏အမိန့်မရှိ၍မင်းသားနှင့်ကျွန်ုပ်ဆက်သွယ်ခွင့်မရှိပါ။အရှင့်သားတော်သည်ပဲခူးမြို့အတွင်းသို့ဝင်တော်မူစဉ်ကကျွန်ုပ်၏သခင်ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦးသာလျှင်ရာဇပလ္လင်ထက်၌ပကတိရှိခဲ့မူကား၊အရှင့်သားကိုကျွန်ုပ်ဝင်ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ဘဲအသက်ပေးလျက်ခံတိုက်မည်ပင်။သို့သော်ဆင်ဖြူရှင်၏နာမ်သည်ရုပ်ကိုခွာခဲ့ပြီဖြစ်၍ဆင်ဖြူရှင်၏ရုပ်အလောင်းကိုစောင့်ရှောက်သောအားဖြင့်တံခါးရွက်တစ်ရွက်ကိုသာဖွင့်ပေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ဆင်ဖြူရှင်၏နာမ်နှင့်ရုပ်နှစ်ပါးစလုံးမရှိခဲ့သော်မင်းသားအားတံခါးရွက်နှစ်ရွက်စလုံးကိုဖွင့်ပေးခဲ့ပေမည်။ယခုအရှင်မင်းသားသည်မင်းဖြစ်၍ကျွန်ုပ်တို့၏အသက်သခင်ဖြစ်ပြီ။သခင်၏သစ္စာတော်ကိုခံထားသည်။အကယ်၍ရန်သူတစ်ပါးကအရျင့်သားတော်ကိုပုန်စားခဲ့သည်ရှိသော်ကျွန်ုပ်သည်ထိုသူပုန်နှင့်ဆက်သွယ်၍လက်ဆောင်ပစ်စည်းပေးခြင်း၊အကြံအစည်ပေးခြင်း။သူပုန်ဘက်ဝင်စားကာအရှင်မင်းသားကိုမစောင့်ရှောက်ပါကကျမ်းရွက်ထားသောကျွန်ုပ်၏သစ္စာမပျက်ချေသလော။အပယ်နန်းကိုမစံရသလော။ကျွန်ုပ်သည်အရှင်သခင်၏သစ္စာတော်ကိုမတိမ်းမစောင်း၊မသွေမဖည်စေဘဲဖြောင့်မတ်မှန်ကန်စွာစောင့်ခဲ့သည်ကျွန်ကောင်းဖြစ်သဖြင့်”အမတ်ဒိန်”ဟူသောဘွဲ့အမည်နှင့်သန်လျင်မြို့ကိုစားစေခဲ့သည်မဟုတ်လော။ယခုအရှင့်သားတော်မင်းဖြစ်ပြန်လျှင်လည်းကျွန်ုပ်သည်ဆင်ဖြူရှင်ခမည်းတော်အားသစ္စာစောင့်ခဲ့သလိုအရှင့်သားတော်ကိုလည်းမပြတ်စောင့်ရှောက်ရပေမည်။အကယ်၍ရန်သူတစ်ပါးကအရှင့်သားတော်အားပုန်စားခဲ့သော်ကျွန်ုပ်သည်အသက်ပေး၍နိုင်အောင်တိုက်ခိုက်ပါမည်။ကျွန်ုပ်သည်သူပုန်ဘက်သို့ဝင်စားရန်ကားနတ်ထိမရှိ။ကျွန်ုပ်သည်ထီးဖြူဆောင်းမင်းကိုသာသစ္စာခံ၍ခစားမည်။ထီးဖြူမဆောင်းသောသူပုန်မင်းကိုဘယ်တော့မှမခစားပါ။ကျွန်ုပ်ကိုမျက်၍ကွပ်တော်မူသော်ကျွန်ုပ်ကားသေရပါမည်။သို့သော်ပြည်ထဲအရေးကားပျက်လေတော့မည်။အနာဂတ်တွင်ရာဇဝင်အဆက်ဆက်အမတ်တကာတို့ကဆိုစမှတ်ပြုကုန်မည်။”အမတ်ဒိန်အရူးလိုမပြုကုန်နှင့်၊ပုန်ကန်ခြားနားသောမင်သားဘက်ဝင်စားသော်အပြစ်မရှိ၊ထီးဖြူဆောင်းသောအရှင်သခင်၌သစ္စာမြဲသော်အပြစ်ရှိသည်။အမတ်ဒိန်သည်ထီးဖြူဆောင်းမင်းကိုသာယုံ၍နေချေသည်။ပုန်ကန်ခြားနားသောမင်းသားသို့မစေမပါး၊အကြံအစည်မပေး၊မဆက်မကပ်ချေသောကြောင့်ထိုပုန်ကန်သည့်မင်းသားသည်မင်းအဖြစ်သို့ရောက်လျှင်အမတ်ဒိန်သေရလေသည်”ဟုကျွန်ုပ်နည်းကိုအများမှတ်ယူကုန်တော့မည်။နောင်တွင်သူပုန်ထသော်သူပုန်သူကန်ဘက်ဝင်စားသူများတော့မည်။ထီးဖြူဆောင်းမင်းတွင်မြဲသူနည်းပါးတော့မည်။ရဟန်း၊ပုဏ်ဏား၊တိုင်းသူပြည်သားများသည်ပူပင်သောကဖြစ်ကြတော့မည်။တိုင်းပြည်တွင်သမာဓိတည်တော့မည်မဟုတ်။ထို့ကြောင့်ပြည်ထဲအရေးပျက်သုဉ်းမည်ဟုကျွန်ုပ်လျှောက်ပါသည်။ကျွန်ုပ်အားသတ်ပါကနောင်ကိုသားစဉ်မြေးဆက်တိုင်အောင်ကျွန်ုပ်၏ပုံပမာမှာထင်ရှားလေတော့မည်”ဟုရှည်လျားစွာလျှောက်ထားလေ၏။ဗညားနွဲ့လည်းအမတ်ဒိန်လျှောက်တင်ချက်ကိုကြားနာ၍မည်သို့မျှမဆိုသာဘဲတိတ်ဆိတ်စွာနေလျှင်မပိုင်ဆရာနှင့်မင်းကန်စီတို့က”အမတ်ဒိန်စကားသည်အရေးစကားစင်စစ်အကြောင်းမှန်လှသည်။သူ့ရှင်၏အကျိုးသားမကနောင်အနာဂတ်ရာဇဝင်အဆက်ဆက်အတွက်အကျိုးသက်ရောက်စေမည့်စကားဟုတ်ပေသည်”ဟုလျှောက်တင်ကြ၏။ရာဇာဓိရာဇ်သည်အမတ်ဒိန်၏အရေးစကားများနှင့်မပိုင်ဆရာတော်၊မင်းကန်စီဆရာတော်တို့၏လျှောက်တင်ချက်တို့ကိုဆင်ခြင်စဉ်းစားပြီးသော်”အမတ်ဒိန်အရေးဆိုသည့်စကားမှန်ပေသည်။အနှစ်သာရစကားဟုတ်ပေသည်။သို့လျှောက်တတ်ပေသောကြောင့်လည်းကောင်း၊တစ်ဦးတည်းသောအရှင်သခင်၏သစ္စာတော်ကိုသာမြဲမြံစွာစောင့်တတ်ပေသောကြောင့်လည်းကောင်းအမတ်ဒိန်သည်ပညာဉာဏ်အမြော်အမြင်ကြီးသောကျွန်တော်ဖြစ်၍ပတ္တမြားရတနာနှင့်လည်းတူသဖြင့်ယနေ့မှစ၍အမတ်ဒိန်မနိရွတ်ဟူသောဘွဲ့ကိုငါချီးမြှင့်သည်။သန်လျင်မြို့ကိုလည်းစားမြဲစားစေ”ဟုမိန့်တော်မူ၏။သို့ဖြစ်၍ကျွန်ရင်း၊ရောင်းရင်းဘက်တော်သားများဘွဲ့အမည်မရမီအမတ်ဒိန်မှာရှေးဦးစွာဘွဲ့ထူးချီးမြှင့်ခြင်းခံရေလေသည်။(ထို့နောက်တွင်အခြားသောကျွန်ရင်းဘက်တော်သားများကိုလည်းဘွဲ့၊ရာထူးများချီးမြှင့်လေသည်။)ညီလာခံစဲသော်အမတ်ဒိန်မဏိရွတ်ကိုဝေါဖြင့်အိမ်အရောက်ထမ်းပို့စေသည်။အမတ်ဒိန်ကိုမြန်မာမင်းထံစေလွှတ်ခြင်အစဉ်အဆက်ထုံးစံအတိုင်းရာဇာဓိရာဇ်လည်းမြန်မာမင်းသို့ပညာရှိအမတ်ဒိန်ကိုရာဇသံလက်ဆောင်အများနှင့်ချစ်ကြည်ရေးစေလွှတ်၏။မြန်မာမင်းကလည်းကောင်းစွာဆီးကြိုပါသည်။ရှေ့တော်သို့ရောက်လျင်ပညာအတိမ်အနက်၊အကျစ်အလစ်ကိုသိလို၍အမတ်ဒိန်အားငါးဟင်း၊အကင်၊အဖုတ်တို့ကိုထမင်းမမြင်သာအောင်အပေါ်ကအပြည့်အုပ်၍ဆားလှော်ကိုထမင်းအလယ်ကမြုပ်ကာစားစေပါတယ်။အမတ်ဒိန်လည်းငါးဟင်းတို့ကိုကျစ်လစ်စွာတစ်စသတ်၍လည်ကောင်း၊အကင်အဖုတ်တို့အားနှစ်ဖက်လုံးအသားကိုပြန်၍လည်ကောင်းထမင်းနှင့်တကွစားပါသည်။ဤသည်ကိုမြန်မာမင်းမြင်သော်”အမတ်ဒိန်၊ဟံသာဝတီတွင်ငါးရခဲသလော””အရှင်မင်းကြီး၊နောင်တော်(ရာဇာဓိရာဇ်)ပြည်မှာငါးအမျိုးလေးဆယ်ထူးထူးဆန်းဆန်းရှိပါတယ်။လဂွန်းတိုင်မြို့ချောင်းရှိငါးတို့မှာတစ်ဖက်ချဉ်၊တစ်ဖက်ချိုဖြစ်ကြပါတယ်။သဲမြို့မှာသစ်ပင်တက်သောငါး၊ရေပေါ်ဝယ်သွားသောငါး၊ဆင်ရုပ်၊မြင်းရုပ်၊ထီးရုပ်၊တံခွန်ရုပ်စသည့်ငါးတို့ရှိကြပါတယ်။သာယာမြို့မှာငါးပိနှင့်မဟာဂံမြို့မှာဆင်နှင့်မုတ္တမမြို့မှာကြွေနှင့်အရောင်းအဝယ်ပြုကြပါတယ်။ရန်စစ်မြို့မှာမြေကိုတူးလျှင်ရွှေဖြစ်ပါတယ်။ဤသို့ဖြင့်နောင်တော့်ပြည်မှာအထူးအဆန်းများလှပါတယ်”ဟုဘုရင်ကိုစကားအကြောမခံပဲပြောခြင်းဖြင့်သူ့ရဲ့စကားစွမ်းရည်ကိုပြသခဲ့ပါသည်။ထိုအခါဘုရင်က”အမတ်ဒိန်ငါ့မှာသံပုရာသီးတစ်လုံးကိုနှစ်ပိုင်းပိုင်းပြီးသော်တစ်ပိုင်းကိုအသားထွင်း၍ပင်ကန့်တကူတပ်ပြီးလျှင်ငါနှင့်မိဖုရားစီး၍အင်းလယ်တွင်ကစားကြပါတယ်”ဟုမိန့်ရာအမတ်ဒိန်ကလည်းအားကျမခံ”အရှင်မင်းကြီးဟုတ်ပေလိမ့်မည်။နောင်တော်မှာလည်းကန်ဇွန်းတစ်ဆစ်ကိုခွဲ၍ပင်ကန့်တကူတပ်ပြီးလျှင်နောင်တော်ကပဲ့ကမရီးတော်ကဦးကစီး၍စကျင်အင်းတွင်ကစားကြရပါသည်”ဟုပြန်လျှောက်ရာမင်းကြီးကလည်းဒီအမတ်မဆိုးဟုလက်ခုပ်တီး၍ရယ်တော်မူပါသည်။ဆက်၍အမတ်ဒိန်က”အရှင်မင်းကြီးယခုသံပုရာနှင့်ကန်စွန်းကိုရောနယ်၍လက်သုပ်သုပ်စားသော်အလွန်အရသာရှိမည်မဟုတ်ပါလော”ဟုချစ်ကြည်ရေးစကားကိုလိမ္မာပါးနပ်စွာဆိုလေရာမင်းကြီးမှာလွန်စွာနှစ်သက်တော်မူပြီး”အမတ်ဒိန်၊ဟံသာဝတီတွင်သင်ကဲ့သို့မှူးကြီးမတ်ရာမည်မျှလောက်ရှိသလဲ။””နောင်တော့်ထံတွင်ကျွန်ုပ်ထက်တတ်သိလိမ္မာသောမှူးကြီးမတ်ရာအလွန်များပါတယ်။ကျွန်ုပ်မှာစာရေးမျှသာတည်း”ဟုဆိုလေသော်မင်းကြီးမှာမယုံပဲထန်းရွက်နှင့်ကညစ်ပေးရာအမတ်ဒိန်ကလည်းကျနသေသပ်စွာရေးပြလိုက်ရာ”အိမ်းစာရေးဖြစ်တန်ရာ၏”ဟုယုံကြည်သွားပါသည်။စာရေးပင်ဤမျှထက်မြက်နေလျှင်ကျန်တဲ့မှူးကြီးမတ်ရာတွေဆိုလျှင်ဘယ်လောက်တောင်တော်လေမလဲဟုရာဇာဓိရာဇ်ရဲ့အင်အားကိုဖြုံသွားပုံရသည်။အမှုအခင်းဆုံးဖြတ်ချက်များသားသတ်အမှုတွင်အမတ်ဒိန်ဆုံးဖြတ်ပုံအခါတစ်ပါး၌ယောက်ျားတစ်ယောက်တွင်မယားနှစ်ယောက်ရှိရာမယားကြီးတွင်သားမရ၊မယားငယ်တွင်သားရ၏။သို့သော်ယောက်ျားသည်သားမမြင်သောမယားကြီးကိုပိုချစ်လေသော်မယားငယ်သည်”ငါ့သားကိုငါသတ်၍မယားကြီးသတ်သည်ဟုဆိုလိုက်လျှင်ယောက်ျားသည်မယားကြီးကိုမုန်း၍ငါ့ကိုချစ်လိမ့်မည်”ဟုကြံစည်ကာသားဖြစ်သူကိုရေတွင်းထဲသို့တိတ်တဆိတ်တွန်းချသတ်လိုက်ပါတယ်။မယားကြီးသတ်ပါသည်ဟုမင်းကြီးအားလျှောက်လေသော်အမတ်ကြီးလေးယောက်အားစီရင်စေသည်။မိခင်အရင်းကသားဖြစ်သူကိုမသတ်နိုင်၊မယားကြီးကလည်းသူလုံးဝမသတ်ပါဟုငြင်းဆိုနေရာစီရင်မှုမှာမပြီးနိုင်၊မင်းကြီးမျက်ပြီးအမတ်ကြီးလေးယောက်ကိုအကျဉ်းချထားကာအမတ်ဒိန်ကိုလွှဲတော်မူသည်။အမတ်ဒိန်ကလည်းမယားကြီး၊မယားငယ်တို့ကိုခေါ်ယူမေးရာမသတ်ပါဟုချည်းငြင်းဆိုကြ၏။ထိုအခါအမတ်ဒိန်သည်မယားကြီးကိုဆိတ်ကွယ်ရာသို့ခေါ်၍”သင်မသတ်ဟုဆိုလျင်အများတကာရှေ့တွင်ထဘီကိုချွတ်ဝံ့မည်လော၊ချွတ်ဝံ့လျှင်မသတ်ဟုငါတို့ယုံကြည်တော်မူမည်”ဟုဆိုလေရာမယားကြီးက”သခင်ဘုရားရှေးဘဝကကုသိုလ်ကံနည်းပါး၍ယခုမိန်းမဖြစ်လာရုံမကလင်ကိုတစ်ပိုင်းသာရပါသည်။ဤသို့ကုသိုလ်နည်းသောမိန်းမဖြစ်လာပြီးမှထဘီချွတ်ရဦးမည်ဆိုသော်အဘယ်မှာကောင်းတော့မည်နည်း။အကျွန်ုပ်ကိုသတ်လျှင်လည်းခံရမည်သာ၊အသရေကိုသော်ကားမဖျက်ပါနှင့်၊သူ့သားကိုလည်းအကျွန်ုပ်မသတ်ပါ”ဟုဆိုလေ၏။တဖန်မယားငယ်ကိုခေါ်ကာထိုအတိုင်းမေးလေသော်”အကျွန်မသတ်ပါ။ထို့ကြောင့်ချွတ်ဝံ့ပါသည်”ဟုဆို၍ပရိတ်သတ်ရှေ့တွင်ချွတ်လေ၏။ထိုအခါအမတ်ဒိန်ကအရှက်မရှိသူသည်သားကိုသတ်ဖို့လည်းဝန်မလေးရာဧကန်ပင်မယားငယ်သတ်ရမည်ဟုဆိုကာမယားငယ်အားစစ်မေးသော်အဆုံး၌ဟုတ်တိုင်းဝန်ခံလေ၏။မင်းကြီးကြားသော်အမတ်ဒိန်အားချီးမြှောက်လျက်ဆုလာဘ်များချီးမြှင့်တော်မူလေသည်။မိကျောင်းတရား၌စီရင်ပုံတစ်ခါသော်မွန်တစ်ယောက်နှင့်မြန်မာတစ်ယောက်တို့သည်မြစ်၌မိကျောင်းပေါ်သည်ကိုမြင်သော်မြန်မာက”မိကျောင်း”ဟုဆို၍မွန်က”ကျာမ်း”ဟုဆိုသည်။(အမှန်နှစ်ခုစလုံးအခေါ်အဝေါ်ကွဲပြားပြီးအဓိပ္ပါယ်မှာမူအတူတူဖြစ်လေသည်)။သို့ဖြင့်သူမှန်၊ငါမှန်ငြင်းကြရာရှုံးသူကရှိသမျှပစ္စည်းသိမ်း၍ကျွန်ပြုစတမ်းဟုလောင်းကြေးထပ်ကာဘုရင်ရှေ့မှောက်တွင်ဆုံးဖြတ်ခံကြလေသည်။အမတ်တစ်ယောက်ကိုဆုံးဖြတ်စေရာမပြီးသဖြင့်အမတ်ဒိန်အားလွှဲ၏။အမတ်ဒိန်က”မိကျောင်းကိုဘယ်အရပ်၌မြင်သနည်း။မြန်မာအရပ်၌လော၊မွန်အရပ်၌လော”ဟုမေးရာမွန်အရပ်၌မြင်ပါသည်ဆိုလျှင်မွန်ကိုအနိုင်ပေးလေ၏။ရှုံးသူအားရှိသမျှပစ္စည်းနှင့်ကျွန်လုပ်ရမည့်အစားရွှေတစ်ပိသာကိုလျော်ကြေးအဖြစ်အနိုင်ရသူမွန်ကိုပေးစေသည်။မင်းကြီးကြားသော်အမတ်ဒိန်အားချီးကျူးတော်မူလေသည်လက်ကောက်ခိုးမှု၌အမတ်ဒိန်ဆုံးဖြတ်ပုံတစ်ခါသော်နေပြည်တော်ဝယ်မုန့်လုပ်သောမိန်းမတစ်ယောက်သည်ပတ္တမြား၊နီလာစသောက်လက်ကောက်၁၅ကွင်းကိုအိတ်တွင်ထည့်၍ပေါင်ပေါ်မှာထားလျက်မုန့်ချက်နေ၏။ထိုအခါရဟန်းတစ်ပါးလာရောက်အလှူခံရာထိုမိန်းမကလှူမည်ဟုအမှတ်တမဲ့ထလိုက်ရာလက်ကောက်အိတ်ကျသွားသည်ကိုရဟန်းမြင်ပြီးခြေနှင့်ညှပ်ကာသင်းပိုင်ကြား၌ညှပ်လျက်ယူသွားလေ၏။မုန့်သည်မလည်းသတိရ၍ကြည့်သောအခါလက်ကောက်များပျောက်ကြောင်းသိပြီးသည်းထန်စွာငိုကြွေးလျှက်မင်းကြီးအားလျှောက်လေ၏။မင်းကြီးကလည်းအမတ်ဒိန်အားလွှဲခဲ့သည်။မုန့်သည်မအားစစ်မေးသော်မိမိအနီးသို့ရဟန်းတစ်ပါးလာရောက်ကြောင်း၊ထိုရဟန်းကိုလည်းမှတ်မိကြောင်းများကိုလျှောက်လျှင်ထိုရဟန်း၏ကျောင်းကိုပြစေ၍သိရမှပင့်ပြီးသော်ဤသို့လျှောက်၏။”အရှင်ဘုရားအဆင်းရောင်လှပတင့်တယ်သပ္ပယ်သည်ကြား၍ပင့်ပါသည်။ကြားသည့်အတိုင်းလည်းသပ္ပယ်ကြည်ညိုဖွယ်ရှိပေ၏။စာပေကျမ်းဂန်တတ်ပါ၏လော””ငါသည်ခုနစ်နှစ်အရွယ်ကပင်သင်္ကန်းဝတ်၍လောကီလောကုတ္တရာကျမ်းစာစုံအောင်သင်ကြားတတ်မြောက်၏””ကောင်းလှပါ၏ဘုရား”ဆို၍ရဟန်းကိုပြန်လွှတ်လိုက်၏။နောက်ဒုတိယအကြိမ်ပင့်ပြန်၍ဤသို့လျှောက်၏။”နေပြည်တော်ဝယ်မင်းကျောင်းသုံးရာရှိသည့်အနက်တစ်ကျောင်းမှာကျောင်းထိုင်ပုဂ္ဂိုလ်လိုနေပါသည်။သင့်လျော်သောရဟန်းတစ်ပါးအလို့ငှာအကျွန်ုပ်ထံမှာဆိုလာပါသည်။အကျွန်ုပ်အလိုကားအရှင်ဘုရားကိုကြည်ညိုလှသည်ဖြစ်၍အရှင်ဘုရားကိုသာရစေချင်ပါသည်””မြို့၏အရှေ့မြောက်ထောင့်တွင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းလစ်လပ်သည်မှန်၏။ဤကျောင်းကိုရအောင်အမတ်ကြီးကြံပေးပါ။သင့်အားလက်ဆောင်များစွာပေးပါမည်””ရအောင်ကြံပေးပါမည်၊မည်သည့်လက်ဆောင်ပေးမည်နည်း”ထိုအခါခိုးထားသောလက်ကောက်များကိုထုတ်ပေးပါတော့တယ်။လက်ကောက်များကိုမုန့်သည်မအားပြသော်ဟုတ်မှန်ကြောင်းဆိုသဖြင့်မုန့်သည်မ၊လက်ကောက်များနှင့်ရဟန်းတို့အားမင်းကြီးထံအပ်လေ၏။အမတ်ဒိန်ပြောသည့်သူသမီးငါယူဆိုသည့်ပုံပမာတစ်ခါကလည်းရာဇာဓိရာဇ်သည်ရခိုင်တွင်စစ်နိုင်လိုက်ပြီးရခိုင်တွင်ရှိသောအင်းဝမင်း၏သမက်တော်ကာမဏိနှင့်သမီးတော်ကိုဟံသာဝတီသို့ခေါ်ခဲ့၏။ကာမဏိကပုသိမ်တွင်အဆိပ်သောက်သေလေ၏။သမီးတော်စောပြည့်ချမ်းသာကိုရာဇာဓိရာဇ်မိဖုရားမြှောက်လိုက်၏။ယင်းကိုအင်းဝဘုရင်က“သင့်သမီးကိုငါရတုန်းကငါ့သားတော်သီဟသူနှင့်စုန်ဖက်စေခဲ့ပေမယ့်သင်ကတော့ထိုကဲ့သို့မကျင့်မလျော်ကန်သောအကျင့်ကိုကျင်ခဲ့၏။ထို့ကြောင့်သင့်ထံငါစစ်ချီလာရ၏”ဆိုသည့်စာလွှာကိုရာဇာဓိရာဇ်ဖတ်ပြီးနောက်“အင်းဝတွင်မင်းရာဇာ၊အင်းပဲသူကြီး၊စုက္ကတေးကဲ့သို့စကားတတ်သောအမတ်တွေများလှသည်။ငါ့မှူးမတ်များကဘာမျှမပြောကြ”ဟုဆိုသော်အမတ်ဒိန်က“ပထမမြန်မာနိုင်ငံကိုတည်ထောင်သူအနော်ရထာမင်းသည်လည်းသူ၏အဆွေတော်ဖြစ်သူမနူဟာမင်း၏သမီးကိုမိဖုရားမြှောက်ဖူးသည်။မြတ်စွာဘုရားတို့မည်သည်လည်းရှေးကပွင့်တော်မူခဲ့သောဘုရားတို့သည်လည်းဘုရားတို့အဆက်ဆက်မျှောခဲ့သောဌာနတွင်ပင်အစဉ်အလာအတိုင်းမျှောခဲ့သည်။ငါတို့အရှင်သည်အနော်ရထာမင်းထုံးကိုနှလုံးမူပြီးကျင့်သုံးသဖြင့်ဒါကိုမလျော်ကန်သောအကျင့်ဟုမဆိုထိုက်”ဟုပုံပမာပြ၍ဆိုရာသူ့ရှင်လည်းနှစ်သက်တော်မူခဲ့ပါတယ်။စကားယူလာသူအင်းဝဘက်မှအင်းပဲသူကြီးကိုယ်တိုင်ကလည်း“အမတ်ဒိန်သည်ပညာရှိပီသ၍စကားတတ်လှပေသည်”ဟုဝန်ခံချီးကျူးခဲ့ရပါသည်။အမတ်ဒိန်သည်ရာဇာဓိရာဇ်အတွက်အသက်စွန့်၍ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သော်လည်းရာဇာဓိရာဇ်ပြောသမျှခေါင်းညှိတ်တတ်သူမဟုတ်။ပြောစရာရှိရင်ပြောသလိုတားစရာရှိရင်လည်းရဲရဲဝံ့ဝံ့တားတတ်သူပင်။သို့သော်တားသည့်အခါတိုင်းလည်းတုံးတိတားခြင်းမဟုတ်စကားလိမ္မာနဲ့သွယ်ဝိုက်ပြီးဖြောင့်ဖြတတ်တာကြောင့်ရာဇာဓိရာဇ်လက်ခံခဲ့ရချည်သည်းပင်။ထိုအထဲမှတစ်ခုကိုပြရသော်ရာဇာဓိရာဇ်သည်အင်းဝကိုသိမ်းရန်ကြီးမားတဲ့ရေတပ်ကြီးဖြင့်ချီခဲ့ပြီးပထမဆုံးစစ်ကိုင်းကိုသိမ်းသည်၊ထို့နောက်တကောင်းကိုသိမ်းသည်။ထိုမှအင်းဝကိုသိမ်းရန်ချီလာသောအခါအင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်သည်အင်အားနည်းနေချိန်ဖြစ်တာကြောင့်ရာဇာဓိရာဇ်ရေတပ်ကိုမယှဉ်ဝံ့။ပင်းယစကြိုသူမြတ်ကဝင်ရောက်ဖြောင်းဖြမှုကြောင့်ကုသိုလ်ကောင်းမှုများပြုလုပ်ပြီးဟံသာဝတီသို့ပြန်လည်ဆုတ်ခွာကာအင်းဝဘက်ကိုလှည့်ကြည့်ချိန်၌မီးခိုးလုံးကြီးကိုမြင်ရပါသည်။ရာဇာဓိရာဇ်ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ်ဆောက်လုပ်ခဲ့တဲ့ရွှေကြက်ယက်တံတိုင်းမှကျောင်းဆောင်ကိုဘုရင်မင်းခေါင်အမိန့်နဲ့မီးရှို့ပစ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ပေသည်။မတိုက်လိုသဖြင့်နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်ခဲ့သည်ကိုယခုကဲ့သို့စော်ကားခံလိုက်ရသောအခါရာဇဓိရာဇ်ဒေါသအထွဋ်အထိပ်ရောက်၍ချက်ချင်းပဲပြန်လှည့်ဆိုကာအင်းဝကိုတိုက်ဖို့ပြင်စေပါသည်။ပြန်လှည့်ဆိုသော်လည်းအချိန်အတော်ကြာချီခဲ့ရသောစစ်သည်တွေများမှာစစ်ပန်းနေခဲ့ပြီးတက်ကြွမှုမရှိတော့။သို့သော်ဒေါသကြီးနေသောမင်းမိန့်ဖြစ်၍အားလုံးခေါင်းငုံလျှက်ဘာမျှပြန်မပြောရဲကြပေ။ဒီအချိန်မှာတားမှဖြစ်မယ်ဆိုပြီးအမတ်ဒိန်လျှောက်ခဲ့သည်မှာ“အရှင့်ရဲ့ကုသိုလ်တော်သည်လှူဒါန်းပြီးဖြစ်သဖြင့်ကုသိုလ်ရပြီးဖြစ်သည်။အရှင့်ကုသိုလ်တော်ကိုဖျက်လိုဖျက်စီးလုပ်သောဘုရင်မင်းခေါင်မှာသာအကုသိုလ်ဖြစ်ချေပြီ။ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်လည်းရှိတော့မည်မဟုတ်။ထိုကြောင့်ဘုရင်မင်းခေါင်သည်အရှင့်ကိုယှဉ်ပြိုင်အနိုင်ယူရန်မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်းစစ်ခင်း၍အကြိမ်ရာ၊ထောင်နိုင်သော်လည်းခန္တီစဟူသောသည်းခံခြင်းစစ်ကိုတစ်ကြိမ်အောင်မြင်သည်နှင့်မညီသေးဟုဟောတော်မှုခဲ့ပါတယ်။ဒါ့အပြင်အရှင်ကိုယ်တိုင်ပြန်ဆုတ်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်းစကြိုသူမြတ်ကိုကတိပေးခဲ့ပြီးပါပြီ။ထွက်ပြီးသားအစွယ်ပြန်မဝင်သကဲ့သို့မင်းဧကရာဇ်နှုတ်ကထွက်သောစကားသည်လည်းရုပ်သိမ်းရန်မသင့်ပါအရှင်”ဟူ၍ဖြစ်ပါသည်။စကားမှန်နေသဖြင့်ရာဇာဓိရာဇ်တပ်များကိုဟံသာဝတီကိုပြန်လှည့်ရန်သာအမိန့်ပေးလိုက်ပါသည်။အမတ်ဒိန်ရဲ့ငိုပွဲအမတ်ဒိန်သည်စကားအရာသာကျွမ်းကျင်လိမ္မာသည်မဟုတ်နိုင်ငံရေးစစ်ရေးအမြင်လည်းရှိသူဖြစ်သည်။၎င်းရဲ့ပုသိမ်ခံတပ်ကိုမင်းရဲကျော်စွာတပ်မကြီးလုံးဝထိုးဖောက်လို့မရခဲ့သည်ကိုကြည့်လျှင်၎င်းရဲ့ဦးဆောင်ကွပ်ကဲမှုစွမ်းရည်ကိုသိနိုင်သည်။သို့သော်သူရဲကောင်းအမတ်ကြီးငိုချင်းချခဲ့ရသောအဖြစ်တစ်ခုလည်းရှိခဲ့ပါသည်။ရာဇာဓိရာဇ်နန်းတက်သောအခါငယ်ချစ်တလမေဒေါကိုမိဖုရားကြီးအရာမမြှောက်ပဲမွေမနိတ်ကိုမြှောက်လိုက်သည်။တလမေဒေါရာဇာဓိရာဇ်အမိန့်နဲ့စည်းစိမ်ရုပ်သိမ်းခံရသည်။ဒါ့အပြင်ခမည်းတော်ဗညားဦးပေးခဲ့သောတန်ဖိုးကြီးလက်စွပ်ဆယ့်နှစ်ချည်ကိုမွေမနိတ်ကိုပေးဖို့တလမေဒေါထံမှအမတ်ဒိန်အားသွားရောက်တောင်းခံစေခဲ့သည်။အရာကျခဲ့သူမိဖုရားကိုထပ်မံညှင်းဆဲသလိုဖြစ်သည့်အတွက်အမတ်ဒိန်စိတ်မချမ်းသာလှသော်လည်းမင်းမိန့်ဖြစ်ရကားမျက်ရည်စက်လက်ဖြင့်တောင်းခဲ့ရသည်ဟုအရေးတော်ပုံကျမ်းတွင်ပါရှိပါသည်။(တလမေဒေါသည်နောက်ဆုံးတွင်အဆိပ်သောက်ပြီးသတ်သေသွားခဲ့ပါသည်။ […]

ဝင်ဘဝ သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်သၟိင်မန်ညးမပ္တန်ဍုင်မုတ္တမ

November 24, 2020 ohkarlinn 0

Unicodeသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်(အၚ်္ဂလိက်:Wareru)(၂၀မာတ်၁၂၅၃–၁၄ဇာန်နဝါရဳ၁၃၀၇)ဝွံဒှ်သၟိင်မန်ညးမပ္တန်ဍုင်မုတ္တမနဒဒှ်ဍုင်ဨကရာဇ်တုဲသီုဒှ်မကလေင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜးဂကူမန်ကြဴနူဍုင်သဓီုမဒးဒုင်လီုအာတုဲရ၊၊သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဝွံဒှ်မၞိဟ်မစိစောန်ပ္ဍဲအရာကွတ်ဆက်ဆောံကလုတ်ကုဍုင်သအာင်ကီုသီုကဵုလပါ်ပၞာန်မွဲတုဲညးဟံင်ပြာ်ဗလးပတိတ်ဂကူမန်နူကဵုအဝဵုသမၠဲတိဂကူဗၟာတုဲဗွဲကြဴကလေင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜးဂကူမန်အလုံမွဲဒေသသကုတ်သၟဝ်ပ္ဍဲအခိင်ကၟိန်ဍုင်ဇၞော်မကော်ဂးအေန်ပါယာဗုကာံမလီုသရိုဟ်ပ္ဍဲအကြာသၞာံ၁၂၈၀တအ်ရ၊၊ကြဴနူမပိုင်ပြဳနန်ပွိုင်၁၉သၞာံတုဲဒးဒုင်ဂစိုတ်နကဵုကောန်စဴဇကုၜါတၠပ္ဍဲသၞာံ၁၃၀၇ကီုလေဝ်ဍုင်မန်ဟံသာဝတဳဂှ်ဆက်ပကင်ရင်အာနကဵုတၞောဝ်ညးစဵုကဵုစိုပ်လဒေါဝ်၁၆ဗွဝ်ကၠံရ၊၊သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကြဴနူမကလေင်စဴကၠုင်နူဍုင်သေံသုခေါဒယ(Sukhothai)တုဲဗတိုက်သီကေတ်အဝဵုသၟိင်ဍုင်မတ္တမနူသၟိင်စဍုင်ဗၟာအလိမာမင်ပ္ဍဲသၞာံ၁၂၈၅တုဲညးလလောင်တြးဍုင်ဗၠးၜးနူကဵုဍုင်ဗုကာံပ္ဍဲသၞာံ၁၂၈၇ရ၊၊ညံင်ရဴညးကီုသၟိင်စဍုင်ဗဂေါတရာဗညာလေဝ်လလောင်တြးဒဒှ်ရဍုင်ဗဂေါမဒှ်ဍုင်ဗၠးၜးနူဗုကာံတုဲညးတိုန်ပဨကရာဇ်ဍုင်ဗဂေါရ၊၊ကြဴနူဍုင်ဗဂေါကဵုဍုင်မတ္တမလလောင်တြးဗၠးၜးတုဲသၟိင်ဗၟာဗုကာံဗလးနင်ပၞာန်ကၠုင်ဗတိုက်ဒၟံင်မဂၠိုင်ကဵုအလန်ပ္ဍဲအကြာသၞာံ၁၂၉၅-၁၂၉၆ဂှ်မန်ဍုင်ဗဂေါကဵုမန်ဍုင်မတ္တမ(ဝါ)သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကဵုသၟိင်တရာဗညာညးၜါပံင်ကောံဒက်မဟာမိတ်တုဲဒုင်ဗတိုက်ကဵုပၞာန်ဗၟာရ၊၊အတိုင်ဝင်မ္ဂးဗွဲကြဴတရာဗညာချပ်စၞာဲလတူညးတုဲညးရပ်ကြိုင်ထောအ်သၟိင်တရာဗညာတုဲညးဂွံဒှ်သၟိင်မန်အလုံမွဲရးမန်ပိ-ရးမတ္တမ၊ရးဖာသီ၊ရးဗဂေါရ၊၊အရာမဒယှ်ပြာကတ်ပ္ဍဲသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်မွဲပၠန်ဂှ်ဒးခၞံဗဒှ်လိက်ဓမ္မသာတ်မွဲတုဲဓမ္မသာတ်ဂှ်ယၟုပြာကတ်ဒၟံင်နဒဒှ်ဓမ္မသာတ်ဝါရေဝ်ရောဝ်စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ရ၊၊ဓမ္မသာတ်ဂှ်ဒှ်ဓမ္မသာတ်ကၠာအိုတ်တြေံအိုတ်မခၞံဗဒှ်လဝ်ပ္ဍဲကဵုဍုင်မန်ကီုသီုကဵုဍုင်ဗၟာတုဲပ္ဍဲခေတ်သၟိင်ဨကရာဇ်တေအ်ဓမ္မသာတ်ညးဂှ်ဍုင်မန်၊ဍုင်ဗၟာသီုကဵုဍုင်သေံစကာကၠုင်လဝ်စဵုကဵုစိုပ်၁၉ဗွဝ်ကၠံ(စဵုကဵုအခိင်ဍုင်ဗၟာမစိုပ်အာသၟဝ်တဲအင်္ဂလိက်)ရ၊၊ပထမအဝဲအလံင်ဨကရာဇ်ဝွံကတဵုဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲသၟာဗၞိက်တိုက်ပ္ဍဲဂိတုမာတ်၂၀၊၁၂၅၃ပ္ဍဲဍုင်ဝါန်တုဲညးကဵုလဝ်ယၟုမဂဒူရ၊၊[note၁][note၂]ဒေအ်ညးမၞိဟ်တြုဟ်ဂှ်မၞုံယၟုမဂဒါ၊ညးမၞိဟ်ဗြဴဂှ်ဏင်ဥရိုန်၊၊သၟာဗၞိက်တိုက်ဟီုမ္ဂးဂှ်ဒှ်ညးမသွံရာန်စဗၞိက်နကဵုတရဴတိုက်ရ၊၊ညးဂှ်ဇၞော်ဂေါဝ်လဝ်ပ္ဍဲဍုင်ဝါန်မၞုံဗဒါဲဍုင်မတ္တမမဒှ်သၟဝ်အုပ်ဓုပ်ဍုင်ဇၞော်ဗုကာံရ၊၊အခိင်မၞုံပ္ဍဲသုခေါဒယအခိင်ညးမကလိဂွံအာယုက်၁၉သၞာံ[note၃]ၜိုတ်၁၂၇၂ဂှ်ညးဆက်ကေတ်တာလျိုင်ကမၠောန်ဗၞိက်စၞးဒၞာဲအပါညးနဒဒှ်နာဲရဲမယိုက်ဏာဗၞိက်နူဍုင်မန်တုဲအာသွံပ္ဍဲဍုင်သေံ၊ဗၞိက်နူသေံဂှ်ကေတ်နင်တုဲကၠုင်ပ္ဍဲဍုင်မန်ရ၊၊ညးစိုပ်ဍုင်သေံတုဲညးလုပ်ကၠောန်ပ္ဍဲရုင်စိင်သၟိင်ဨကရာဇ်သေံပ္ဍဲဍုင်သုခေါဒယ၊နူဘဝကဆံင်မအုဲစအိက်စိင်ဂှ်ဗွဲကြဴစိုပ်အာကဆံင်မၞိဟ်ဇၞော်ရုင်စိင်ပ္ဍဲအခိင်ကာလလက်ထက်သၟိင်သေံရာမ်ကမ်ဟေင်(RamKhamhaeng)ၜိုတ်သၞာံ၁၂၇၉ဂှ်ရ၊၊ဗွဲကြဴသၟိင်ဨကရာဇ်သေံဒးဂၞပ်စှ်ေစိုတ်ဗီုညးမလ္ၚအ်သတိခိုဟ်ပ္ဍဲကမၠောန်တုဲသၟိင်သေံကဵုယၟုစဴဍိန်ဍာံရေဝ်[note၄]တုဲကော်ဏာဇရေင်နန်တုဲခပတိုန်ကဵုနဒဒှ်နာဲဂြောဝ်ရ၊အတိုင်ဝင်မန်ကီုသီုကဵုဝင်သေံမ္ဂးပ္ဍဲသၞာံအကြာ၁၂၈၁/၈၂ဂှ်ကောန်ဝုတ်သၟိင်သေံမေဏင်သောဲဍာ(แม่นางสร้อยดาว)ဂှ်ဆာန်အာစဴဍိန်ဍာံရေဝ်တုဲညးၜါဒှ်အာကဝေင်ဇြဟာန်ရေင်သကအ်ရ၊၊[၃]ကာလသၟိင်ဨကရာဇ်ဒးအာပၞာန်ကုဂလာပ္ဍဲလပါ်သၠုင်ကျာဂှ်ညးၜါတုပ်စိုတ်တုဲကေတ်ဏာထဝ်သြန်ကေုာံကောန်ပၞာန်၂၇၀တၠတုဲဒဴစဴကၠုင်ဍုင်ကွာန်ဇကုဇရေင်ဍုင်ဝါန်ရ၊နဒဒှ်ဇမၞော်ဍုင်ဝါန်(၁၂၈၁-၁၂၈၅)သီဂွံဍုင်မတ္တမတုဲမ္ဂးသွက်ဂွံထပိုတ်အဝဵုသြဇာဗုကာံရ၊၊ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်ဗုကာံဒးဒုင်ဗတိုက်ဒၟံင်ကုပၞာန်မောန်ဂေါရ်ဗွဲမသကာတ်မြဟ်တုဲဍုင်သၟဝ်က္ဍိုင်ဗတာင်ဗုကာံဗွဲမဂၠိုင်ဟွံမိက်မံင်သၟဝ်ဗုကာံအိုတ်ရ၊၊အလဵုဇကုသၟိင်စဍုင်မတ္တမအလိမ်မာမင်ဂှ်မိက်ဂွံတဝ်စၞေဟ်ကုဗုကာံကီုရ၊၊[၇]ပရေင်ပါ်တိတ်အလိမ်မာမင်ဂှ်ဒှ်အရာမပံက်ကဵုဂၠံင်သွက်မန်ဂွံဂွံဗၠးၜးဟီုဂွံရ၊၊သၟိင်အလိမ်မာမင်အာတ်မိက်ကၠုင်စောဍိန်ဍာံရေဝ်သွက်ဂွံပါလုပ်ပ္ဍဲကဵုပၞာန်မဒစဵုဒစးဗုကာံဂှ်မဂဒူထံက်ပင်ကဵုဒြဟတ်ဒြဟတ်ပၞာန်ဒြဟတ်မၞိဟ်ကီုသီုကဵုဒေအ်ဝုတ်ဇကုဂှ်ကဵုစကုသၟိင်အလိမ်မာမင်နဒဒှ်မဒက်မိတ်အကြာသၟိင်ဍုင်တၠရ၊၊သဘင်မ္ၚဵုထပ်တဲဂှ်အတိုင်အခိုက်မန်ဒးကၠောန်ပ္ဍဲသ္ၚိမၞိဟ်ဗြဴတုဲပေါဲမ္ၚဵုထပ်တဲဂှ်ကၠောန်ပ္ဍဲဍုင်ဝါန်ရ၊၊ဣဏအ်ဂှ်ဒှ်နဲဗျူဟာခိုဟ်သွက်ဂွံကော်ပ္တိတ်သၟိင်အလိမ်မာမင်နူကဵုဍုင်မတ္တမတုဲဂွံစိုပ်ကၠုင်ပ္ဍဲဒၞာဲဇကုရ၊၊သၟိင်အလိမ်မာမင်လေဝ်သီုကောန်ပၞာန်ဗိုလ်လဗးဂှ်ဇက်အာဍုင်ဝါန်ရ၊၊ပ္ဍဲဗတံတ္ၚဲမ္ၚဵုထပ်တဲအခိင်ကောန်ပၞာန်အလိမ်မာမင်မဗၜူအိုတ်ဂှ်အတိုင်မဂဒူမဗကန်လဝ်ကုကောန်ပၞာန်ဇကုဂှ်ညးကဵုရမ္သာင်မဇတုဲကောန်ပၞာန်တအ်ဒေါအ်ထောအ်နူပွမစသုင်၊မိပ်ဇြိပ်အာကေတ်လွဟ်/ဇြင်တုဲမိပ်ဇိပ်ဂှ်ဗာ်ဂစိုတ်ကောန်ပၞာန်သၟိင်အလိမ်မာဂမၠိုင်သီုကဵုဂစိုတ်ထောအ်အလိမ်မာမင်ရနဒဒှ်သၟိင်ဍုင်မတ္တမ(၁၂၈၅-၁၂၈၇)မဂဒူကေုာံကောန်ပၞာန်တအ်ဂစိုတ်ထောအ်အလိမ်မာမင်တုဲအာလုပ်သီဍုင်မတ္တမရ၊၊ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်သၟိင်ဗၟာဍုင်ဗုကာံနရသဳဟပတေ့ပကင်ရင်ဍုင်ဗုကာံတုဲဍုင်သၟဝ်ဍုင်ဗုကာံဗွဲမဂၠိုင်ပါ်တိတ်နဒဒှ်ဍုင်ဗၠးၜးအိုတ်ရ၊၊သီုကဵုကောန်ညးအရင်မပကင်ရင်ဒၟံင်ဒေသဍုင်ဗၟာလပါ်သၟဝ်ဍုင်ပြန်၊ဒလကေုာံဖာသီဂှ်တုန်လေဝ်ဟွံဆက်မံင်သၟဝ်ညးကီုရ၊၊ပ္ဍဲဍုင်ဗဂေါအခၟမန်လလောင်တြးဟွံမံင်သၟဝ်ဗုကာံမတန်တဴနကဵုဍုင်ဗၠးၜးကီုတုဲဟိုတ်နူသၟိင်ဗုကာံဟွံကလိဂွံအရီုအဗင်နူကောန်ဇကုတုဲဒပ်ပၞာန်ညးနူဗုကာံနကဵုနဲလဵုလေဝ်အာဗတိုက်ဍုင်ဗဂေါဟွံစိုပ်ရ၊၊[၁၀]ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်သၟိင်မဂဒူပိုင်ပြဳဂွံအာအလုံမန်ရးမတ္တမရ၊၊ဍုင်မတ္တမဂှ်ညးကလေင်ဒက်ပ္တန်ပခိုင်ပတိုန်ဒပ်မပ္တံကုကၟိုင်ဍုင်တအ်တုဲသြိုင်နန်တၟိပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင်၆၄၈ဂိတုစဲ၆စွေက်တ္ၚဲဗြဴဗတိဂှ်ရ၊၊[၁၁]ဍုင်မတ္တမခိုင်တုဲညးအာဗတိုက်ဍုင်ကမ္မလာနဳ(ပတှ်ေကေတ်ဍုင်ဍောတ်တ်နွံပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ်မကော်စတွဵုရးဍုင်ကရေင်ဍာဲ)ဟိုတ်နူသၟိင်ကမ္မလာနဳဂှ်ဟွံဒုင်တဲမံင်သၟဝ်က္ဍိုင်ဗတာင်မတ္တမရ၊၊ဍုင်ကမ္မလာနဳစိုပ်အာသၟဝ်တဲသၟိင်မဂဒူတုဲဍုင်တၞဟ်တအ်ဒုင်ယဵုသစာကုညးအိုတ်ရ၊၊သွက်ဂွံသီဍုင်ဗဂေါဂှ်သၟိင်မဂဒူချပ်ဂၞန်ကၠုင်တုဲဗလးဏာလိုက်ဂဳအာဆဵုကုခမ်သဳဇကုသၟိင်သေံရာမ်ကမ်ဟေင်တုဲကလိဂွံအရီုအဗင်နူခမ်သဳဂှ်ရ၊၊[၁၃]နကဵုသၟိင်သုခေါဒယမ္ဂးဍုင်မတ္တမဂှ်နဒဒှ်ဍုင်သၟဝ်ညးမွဲဂှ်ပတှ်ေကေတ်တုဲခုတ်ကဵုလဝ်ယၟုသၟိင်မဂဒူနကဵုယၟုသၟိင်နကဵုဘာသာသေံစောဖရဝ်(ChaoFaRua/เจ้าฟ้ารั่ว)[၁၄]နကဵုရမ္သာင်မန်မကော်သၟိင်ဝါရောဝ်ဟွံသေင်မ္ဂးဗညာဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊[၁၅]andSmimWarow[၁၆]ပ္ဍဲတ္ၚဲ၃၀ဇာန်နဝါရဳသၞာံ၁၂၈၇(တ္ၚဲဗြဴဗတိဂိတုမာ်ပေင်သက္ကရာဇ်၆၄၈)ဂှ်[note၇]သၟိင်မဂဒူလလောင်တြးဒဒှ်ရညးဒှ်ဨကရာဇ်ဍုင်မတ္တမရ၊၊[၁၅][note၈]ညးကၠောန်သဘင်စဝ်အဘိသိက်ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳ၅၊၁၂၈၇[၁၇]တုဲယၟုပြာကတ်ကၠုင်နဒဒှ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊[၁၈]ၜိုန်ရတၠညးသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်လလောင်တြးနဒဒှ်ဨကရာဇ်မွဲကီုလေဝ်ဍုင်ဗုကာံမုပဟွံမာန်ရ၊၊ဍုင်ဗုကာံဂှ်လေဝ်ဒြဟတ်ဟွံမဲ၊ဂတဂှ်ခြာဟွံလအ်ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာင်၁၊၁၂၈၇ဂှ်ကောန်ဨကရာဇ်ဗုကာံသဳဟသူညးမစဍုင်ပြန်ဂစိုတ်ထောအ်သၟိင်ဍုင်ဗုကာံတုဲအေန်ပါယာဗုကာံလေဝ်သရိုဟ်လီုအာရ၊နဒဒှ်ဨကရာဇ်မတ္တမအခိင်မစပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜး(၁၂၈၇-၁၂၉၃)ဗွဲကိုပ်ကၠာသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ်ဒှ်သၟိင်မပိုင်ပြဳလဝ်ဒးဟီုနကဵုဗွိုင်တိဍာ်တ္ၚဲဏအ်မ္ဂးတွဵုရးဍုင်မန်ခေတ်တၟိလၟုဟ်ဏအ်ကဵုတွဵုရးကရေင်ဍာဲကရေက်သၠုင်ကျာရ၊၊လပါ်ဗၟံက်မ္ဂးသၟိင်ဇမၞော်ညးဍုင်သုခေါဒယနွံတုဲလပါ်သၠုင်ကျာဍုင်ထဝါဲ၊ဍုင်ထဝါဲဂှ်လေဝ်ဒစဵုဒစးကုဗုကာံကီုရ၊၊[၂၀]လပါ်သၟဝ်ကျာဂှ်ဍုင်ဗဂေါအခၟမည်ပကင်ရင်တုဲဍုင်ဒလကျဝ်ဇွဲမဒှ်ကောန်သၟိင်ဍုင်ဗုကာံပကင်ရင်ဒၟံင်ရ၊၊ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်ပ္ဍဲဍုင်မတ္တမဂှ်ၜိုဟ်သြိုဟ်ပၞာန်ဟွံမဲ၊ပၞာန်ကောန်သၟိင်ဍုင်ဗုကာံတြေံဂမၠိုင်မၞုံပ္ဍဲသကုတ်ဍုင်ဗၟာလပါ်သၟဝ်တအ်လေဝ်ကၠုင်မတ္တမဟွံစိုပ်ကီုရ၊၊ပ္ဍဲအကြာသၞာံ၁၂၈၇-၁၂၈၈ဂှ်ရပၞာန်ကောန်သၟိင်ဗၟာတြေံသဳဟသူဂှ်ကၠုင်ဗတိုက်ဍုင်ဗဂေါနွံကီုရ၊၊ပ္ဍဲအခိင်သၟိင်ကျဝ်ဇဲမပကင်ရင်ဍုင်ဗုကာံပ္ဍဲဂိတုမေ၃၀၊၁၂၈၉ဂှ်လေဝ်ဗုကာံဒြဟတ်ပၞာန်ဟွံမဲတုဲဟွံဂံင်ကၠုင်ဗတိုက်ဗဂေါကဵုမတ္တမရ၊၊သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဒးဂွိင်ဒးဖေက်ဂှ်သၟိင်ဗၟာဗုကာံသၟိင်ကျဝ်ဇဲဟွံသေင်၊တရာဗညာမပိုင်ပြဳလဝ်ရးဗဂေါကီုသီုကဵုရးဖာသီ(ရးဒလ)ဂှ်ရ၊၊[note၉]ဆဂးအကြာသၟိင်ဍုင်ၜါဂှ်(အကြာသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကဵုတရာဗညာ)ဂှ်ၜိုဟ်သြိုဟ်ဒၟံင်ရ၊၊ညးတအ်ဆက်စၠောအ်လဝ်မိတ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ပ္ဍဲမတ္တမတၞဟ်နဂွံအုပ်ဓုပ်အတိုင်သၞောဝ်တုပ်တုပ်ဖအိုတ်တုဲပ္ဍဲသၞာံ၁၂၉၀/၉၁ဂှ်တၠညးဝါရေဝ်ရောဝ်ခပတိုန်ကမ္မရှေန်ခၞံသၞောဝ်မွဲရ၊၊[note၁၀]သၞောဝ်ဂှ်ဗွဲကြဴပြာကတ်တဴနကဵုယၟုလိက်ဓမ္မသာတ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်တုဲလိက်ဂှ်ချူလဝ်နကဵုဘာသာမန်မွဲရ၊၊(လိက်ဓမ္မသာတ်ဂှ်စကာဒ္ဂေတ်ဒၟံင်အလုံမွဲရးကၟိန်ဍုင်ဂမၠိုင်ဍုင်ပ္ဍဲအေန်ပါယာဗုကာံဂမၠိုင်တအ်ကီုသီုကဵုဍုင်ဝုဟ်ဒိုဟ်ဇိုင်င်တအ်ကီုရ၊ဒက်မိတ်ကုဗဂေါတုဲဂွံဇၞော်ကေတ်ဗုကာံ(၁၂၉၃-၁၂၉၆)ဍုင်ဗုကာံဂှ်အရီုစိုတ်ဟွံအိုတ်လတူဍုင်ဗဂေါကဵုမတ္တမဏီဖိုဟ်၊မိက်ဂွံကလေင်သီကေတ်ဒၟံင်ဍုင်ဗဂေါကဵုမတ္တမဖိုဟ်ရ၊၊ပ္ဍဲသၞာံ၁၂၉၃ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ်သၟိင်ဗုကာံကျဝ်ဇဲကဵုသကိုပ်ညးပိတၠဇက်စှ်ေကၠုင်ပၞာန်ရ၊၊[note၁၂]ဗဂေါကဵုမတ္တမၜါဒက်မဟာမိတ်တုဲဒုင်တဝ်စၞေဟ်ကဵုပၞာန်ဗုကာံမၜက်ၜေတ်ကၠုင်ဂှ်ရ၊၊[၂၃]ဍုင်ဗဂေါကဵုဍုင်မတ္တမဂှ်မဒှ်ဍုင်မဒက်သ္ၚိကၟိန်ရေင်သကအ်ရ၊၊ကောန်ဝုတ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်မေဏင်သိန်ဒျာဂှ်ကဵုစတရာဗညာ၊ကောန်ဝုတ်သၟိင်တရာဗညာမေက်ဏိန်ဇဴလှ(ရှင်စောလှ)ဂှ်ကဵုစသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊[၂၃][၂၄]စဵုကဵုစိုပ်သၞာံ၁၂၉၃ဂှ်သၟိင်သေံသုခေါဒယဆက်ထံက်ပင်ဒၟံင်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဏီဖိုဟ်တုဲသၟိင်သေံရာမ်ကမ်ဟေင်ပလံင်နင်ကဵုစိင်ဗတာင်ကုသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်နကဵုသင်္ကေတမ္ဂးမဒုင်တဲသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်မဒှ်ဨကရာဇ်မွဲရ၊၊[၂၂]စိုပ်အခိင်တိကှ်သၞာံ၁၂၉၅-၁၂၉၆(လိက်လ္ၚဵုဟီု၁၂၉၃-၁၂၉၄)[note၁၃]ဂှ်ပၞာန်ဍုင်ဗုကာံသၟဝ်ပၠဒပ်သကိုပ်ပၞာန်ရာဇာသင်္ကြန်ကေုာံသဳဟသူ(ကောန်သၟိင်စဍုင်ပြန်သဳဟသူဟွံသေင်)ဇက်စှ်ေကၠုင်မုက်ပၞာန်ရ၊၊ပၞာန်ဗုကာံဂှ်လုပ်သီဂွံအာဒလတုဲဂှ်ဇက်စှ်ေကၠုင်ဍုင်ဗဂေါရ၊၊ပၞာန်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်နူမတ္တမစိုပ်ကၠုင်တုဲထဍေင်ပတိတ်ထောအ်ရဲသမၠဲတိပၞာန်ဗၟာဗုကာံမာန်အာရ၊၊ပၞာန်ဗဂေါကဵုမတ္တမပံင်ကောံတုဲဆက်အာဗတိုက်ကလေင်သီကေတ်ဒလတုဲထဍေင်ပတိတ်ပၞာန်ဗၟာနူရးဖာသီမာန်အာရ၊မိတ်လီုကုဗဂေါ(၁၂၉၆)သၞကဵုဗုကာံဟွံမဲရတုဲပရေင်ပြိုင်ဒြဟတ်အကြာသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကဵုတရာဗညာစကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ၊၊အခက်အခုဲဇၞော်အိုတ်ဂှ်ဒၞာဲတိဍာ်မဇၞော်ဂွံလဝ်တၟိရးဖာသီဂှ်ညးဂှ်ပိုင်ရောရ၊၊စိုပ်ၜိုတ်ကၞောတ်သၞာံ၁၂၉၆ဂှ်[note၁၄]ပရေင်ဆက်ဆောံအကြာၜါဍုင်ဂှ်စိုပ်အာကဆံင်မဒှ််ပၞာန်ရေင်သကအ်ရ၊၊စၞးမဗတိုက်ရေင်သကအ်နကဵုပၞာန်ဂှ်ကောန်ပၞာန်မဒးချိုတ်ဂၠိုင်ဂှ်ညးၜါလပါ်တုပ်စိုတ်ဗတိုင်ရေင်သကအ်လတူစိင်ရ၊၊(ညးကော်ဝေင်ဗဇဵုစိင်)ပ္ဍဲကဵုပယျဵုအကြာဍုင်ၜါရ၊၊ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်ဂှ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကလိဂွံဇမၞးတုဲဟိုတ်နူခမဳသင်တအ်အာတ်မိက်တုဲသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဟွံဂစိုတ်ထောအ်သၟိင်တရာဗညာရ၊၊[၂၆]တၠညးဝါရေဝ်ရောဝ်ကော်နင်တရာဗညာကေုာံမေဝ်ဏင်သိန်ဒျာကေုာံကောန်ညးၜါဇရေင်မတ္တမရ၊၊ဆဂးတရာဗညာဂစာန်ဖန်ဂစိုတ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်တုဲညးဒးဂစိုတ်ထောအ်တရာဗညာရ၊၊သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ်ဂွံဒှ်သၟိင်မန်မပကင်ရင်ရးမန်ပိရ၊၊[၂၇][၂၂]ဒှ်မၞိဟ်မပကောံရးမန်ပိမဒှ်ဒၞာဲဒေသအခိင်တ္ၚဲဏအ်မ္ဂးရးဨရာဝတဳ၊ရးဗဂေါ၊တွဵုရးဍုင်မန်၊တွဵုရးဍုင်ကရေင်ကေုာံရးတၞင်သဳဒကုတ်လတူ၊၊ဒေသပ္ဍဲရးတၞင်သဳမပ္တံကဵုဍုင်ထဝါဲ၊ဍုင်ဗိက်ကေုာံတၞင်သဳဂှ်ညးသီထ္ၜောဝ်ပၠောပ်ဟွံမာန်ရ၊၊ဒေသတအ်ဂှ်ဍုင်သုခေါဒယမဒှ်ဍုင်သၟိင်ညးဓလီုဂွံအာရ၊၊ဟိုတ်နူဂွိင်ဖေက်ဒှ်ပဋိပက္ခကုသုခေါဒယတုဲသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဟွံလုပ်သီရးတၞင်သဳလပါ်သၟဝ်တေအ်ဒှ်မာန်ရ၊၊(စိုပ်လက်ထက်တၞောဝ်မိန်စဴညးဂှ်SawO(r.1311–1323)ကဵုSawZein(r.1323–1330)ဂှ်လုပ်သီကေတ်တၞင်သဳသကုတ်သၟဝ်ပ္ဍဲသၞာံ၁၃၂၀တအ်ဒှ်မာန်ရ၊[၃၀])ဒၞာဲဍုင်တၟိရးဖာသီဂှ်အမာတ်ဇၞော်လိုက်ဂဳကဵုစဍုင်ဗဂေါ၊[၃၁]ကော/ဒေအ်ယဴညးမင်ဗလဂှ်ကဵုစဍုင်မြံင်မြ၊ဒေအ်ညးမဂဒါဂှ်ကဵုဒှ်ဥပ္ပရာဇာရ၊မဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီနကဵုပၞာန်ကြုက်(YuanChina)(၁၂၉၈)ၜိုတ်၁၂၉၈ဂှ်တၠညးဝါရေဝ်ရောဝ်စှ်ေစိုတ်ဒြဟတ်ဍုင်မန်ဇကုဇၞော်မစိုပ်ကဆံင်ဒက်မိတ်ကုကြုက်တုဲဗလးဏာကလုတ်သွက်ဂွံအာဆဵုကဵုကြုက်သွက်ဂွံဆက်ကဵုသၟိင်အေန်ပါယာမောန်ဂေါလ်ရ၊၊[၂၉]အရာဏအ်ဂှ်ဒှ်အရာမတတ်ၜက်ထောအ်သၟိင်ဇၞော်ရာမ်ကမ်ဟေင်ရ၊၊မုဟိုတ်ရောမ္ဂးပ္ဍဲအခိင်ဂှ်ဍုင်သေံသုခေါဒယဂှ်ဒုင်ဒှ်နဒဒှ်သၟိင်စဍုင်သၟဝ်က္ဍိုင်ဗတာင်မောန်ဂေါလ်မွဲရ၊၊[၁၄]ကလုတ်မတ္တမတတ်ၜက်အာဍုင်ဗုကာံတုဲပ္ဍဲအကြာဂိတုမာတ်-ဨပြဳဂှ်ညးတအ်စိုပ်ဍုင်ကြုက်ရ၊၊ၜိုန်ရသၟိင်ကျဝ်ဇဲဗလးသကိုပ်ပၞာန်ပိသွက်ဂွံစဵုဒၞာကလုတ်မတ္တမကီုလေဝ်စဵုဒၞာဟွံမာန်ဂိတုဂျောန်-ဂျူလာင်၁၂၉၈ဂှ်ကလုတ်တအ်ဂွံဆဵုကဵုသၟိင်အေန်ပါယာမောန်ဂေါလ်ရ၊၊[၃၃]ၜိုန်ရသၟိင်အေန်ပါယာမောန်ဂေါလ်တီဒၟံင်ဖိုဟ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ်ဒှ်သၟိင်သၟဝ်သၟိင်သေံရာမ်ကမ်ဟေင်ကီုလေဝ်သၟိင်အေန်ပါယာမောန်ဂေါလ်ဒုင်တဲသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်နဒဒှ်သၟိင်ဨကရာဇ်မွဲတၠရ၊၊ကၞောတ်ဘဝကြဴနူမကလိဂွံစၟတ်သမ္တီနဒဒှ်ဨကရာဇ်မွဲနူကဵုမောန်ဂေါလ်တုဲသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဆက်ပကင်ရင်အာဍုင်လုကဴ၈သၞာံကဝက်ရ၊၊ပ္ဍဲဂိတုဇာန်နဝါရဳတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်မွဲတ္ၚဲသၞာံ၁၃၀၇ဂှ်ကောန်စဴညးၜါမဒှ်ကောန်တရာဗညာသြင်ဂြဳကဵုသြင်ၚာဲဟိုတ်မဒက်လဝ်စိုတ်လတူမဂစိုတ်လဝ်အပါဇကုတုဲဂစိုတ်ထောအ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊ကောန်စဴၜါဂှ်ဂစိုတ်ထောအ်အပါနော်ဇကုတုဲဒြေပ်ဒဴတိတ်နူနန်ကီုလေဝ်ညးရပ်ဂွံတုဲညးဂစိုတ်ထောအ်သီုၜါရ၊၊တၠညးဝါရေဝ်ရောဝ်ကလိဂွံအာယုက်၅၃ဓဝ်ရ၊၊ဟိုတ်နူပ္ဍဲညးကောန်တြုဟ်ဟွံမွဲတုဲဒေအ်ညးမဂဒါမဂွံဒုင်ယၟုခုန်လဴဂှ်ဆက်ဒုင်အာဲနန်ညးရ၊ဝင်ဝင်ကိစ္စဇၞော်အိုတ်စပ်ကဵုသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ်ဒှ်မၞိဟ်မကလေင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜးမန်နူသၟဝ်ဗၟာဗုကာံတုဲပကောံရးမန်ပိမွဲမာန်ကၠုင်ရ၊၊ဍုင်မန်ဟာရိဘုဉ္ဇယျ(လၟုဟ်နွံဍုင်သေံ)ဂှ်ဒးဒုင်ဗတိုက်ကဵုဂကူသေံလန်နာတအ်ပ္ဍဲကဵုကၞောတ်၁၃ဗွဝ်ကၠံၜိုန်ဂှ်လေဝ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ကလေင်ပတန်ဍုင်မန်မၞုံကဵုဒြဟတ်သ္ဂေဟ်သွဟ်ဗွဲမလောန်မွဲမာန်ကၠုင်ပ္ဍဲဒၞာဲဒေသရးမန်ပိတုဲဍုင်ညးဂှ်တန်တဴအာစဵုကဵုစိုပ်၁၆ဗွဝ်ကၠံရ၊၊ဟိုတ်နူပရေင်အံင်ဇၞးညးတုဲဂကူမန်လေဝ်ပ္ဍဲကဵုအကြာ၁၄-၁၅ဗွဝ်ကၠံဂှ်ဒြဟတ်ဇၞော်ဗွဲမလောန်ရ၊၊ဨကရာဇ်ယၟုမြဟ်တမ္ညဝ်ဗီုကဵုတၠညးရာဇာဓိရာဇ်၊တၠညးမိစောဗု၊သၟိင်ဓမ္မစေတဳတအ်သီုဖအိုတ်ဂှ်ဒှ်တၞောဝ်က္ဍိုင်ဗတာင်ညးဖအိုတ်ရ၊၊အရာမလုပ်ဝင်မွဲပၠန်ဂှ်လိက်ဓမ္မသာတ်သၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊လိက်ဓမ္မသာတ်ဝွံစကာရပ်စပ်ကၠုင်ဆပ္ဍဲဍုင်မန်မွဲဓဝ်ဟွံသေင်သီုကဵုဍုင်ဝုတ်ဒိုဟ်၊ဍုင်ဗၟာ၊ဍုင်သေံတအ်ကီုတုဲစကာကၠုင်စဵုကဵုစိုပ်လဒေါဝ်၁၆ဗွဝ်ကၠံ(ဝါ)စဵုကဵုဍုင်ဗၟာမစိုပ်အာသၟဝ်တဲအင်္ဂလိက်ရ၊၊လိက်ဂှ်ကၠာဲစၠောအ်နကဵုဘာသာဗၟာ၊ပါဠိကေုာံသေံကီုရ […]